208 sekonda (ose: faktori njerezor sipas Clint Eastwood)

Image resultClint Eastwood, sot 86 vjeçar, në fillim ka qene aktor. Sot eshte kryesisht regjizor. Por me ç’duket, para se gjithash, ka qene dhe vazhdon te jete njeri.
Une e di qe, ne pamje te pare, kjo qe po them duket si tautologji, por per legjenda (jo detyrimisht vetem ne kuptimin pozitiv te fjales “legjende”) te tilla si Clinti, tautologjitë fuksionojne plotesisht:
“Sully“, filmi i tij i fundit (i 35-ti), eshte prova më e fundit e kesaj qe them.
*
Historia e “Sully” eshte më se e njohur: më 15 janar 2009, per shkak te nje tufe patash te egra qe ne fluturim e siper te egra futen ne motorët e nje aeroplani Boeing-A320 te kompanise ajrore “US Airways” veçse pak minuta pasi kish leshuar pisten e fluturimit te aeroportit njujorkez te LaGuadria-s, Chesley ‘Sully’ Sullenberger-it, pilotit te avionit ne fjale, duke konstatuar se dy motoret nuk funksiononin më, kulla e kontrollit i propozon dy alternativa: ose te kthehet ne aeroportin prej nga eshte nisur (pra në New York-LaGuardia) ose te beje ulje ne Teterboro, nje tjeter aeroport, shume afer me te parin.
Kapiteni Sullenberger (Sully), duke menduar se pa motorë nuk i mjaftonte koha per te bere nje manover te tille, zgjodhi nje rruge te trete: vendosi te beje uljen e Boeing-ut A320 mbi lumin Houdson. Ose ate qe quhet ne anglisht : water landing.
Ndodhi mrekullia qe hyri ne analet e historise: te 155 pasagjeret dhe i gjithe ekuipazhi shpetojne mire e bukur nga nje ‘aventure’ e tille. Mediat therrasin URRA !
Por nuk jane te te njejtit mendim avokatet e kompanise Boeing (qe gjithsesi humbi avionin e saj ne lumë) : avokatet e saj pretendojne se piloti ne fjale nuk mori vendimin e duhur: sipas tyre, bazuar ne rezultatet e simulatorit informatik, Sully mund ta kish kthyer avinon e ta kish ulur mire e bukur ose ne pisten e aeroportit LaGuardia, ose ne ate te Teterboro.
Gjate “procesit”(ballafaqimit me Komisionin e Eksperteve) piloti nuk bindet me rezultaret e simulatorit informatik: ne kushte reale, sipas tij, duhet marre parasysh edhe hezitimi. Ose thene ndryshe : faktori njerezor.
Juria i jep 35 sekoda shtesë simulatorit informatik. 2 testet (vizuale) qe pasojne kete vendim i japin te drejte Sully-t: ne te dyja rastet, per secilin aeroport, avioni ben crash ( pra nuk i dalin 208 sekondat qe perdori piloti per te ulur avionin mbi uje).
Sully triumfon.
*
Filmi, i cili edhe pse permban 4 flash-back të ‘water landing’ te avionit, 2 flash-back nga rinia e pilotit, 3 flash-mentale dhe 3 endrra te keqia (nightmare), te jep pershtypjen e nje filmi klasik. Tipik film Eastwoodian: klasik ne dukje, modern në te vertete!
Po ashtu dilema e famshme Eastwoodiane: heroi i tij: super-hero apo anti-hero? (me te vetmin ndryshim: kesaj here nuk diskutohet heroizmi i tij, por limitet e ketij heroizmi).
Edhe kesaj rradhe, Eastwood nuk eshte ai qe kujton “gjithe dynjaja”.

*

Ashtu sikurse filmi i fundit i Loach, edhe “Sully” eshte film mbi faktorin njerezor, rolin qe ai luan në fatin (destinin) e njeriut ne postmodernizem. Ken Loach, regjizor i angazhuar, ne filmin e tij te fundit duket se nuk sheh tjeter zgjidhje perveç se … (nuk e them dot per arsye SPOILER) si destin te klases punetore perballe çhumanizimit teknologjik: nje zgjedhje e tille mund te duket si pranim fataliteti.
Ndofta. Dhe Loach eshte koshient per kete gje. Por ja qe kjo eshte zgjedhja e tij tek “I, Daniel Blake”: ti jape nje shuplake te forte spektatorit.
Clint Eastwood propozon nje tjeter zgjidhje: dialektiken e brendshme filmike te dyshimit: procedurave çhumanizuese te Komisionit hetimor te mbeshtetura në te dhenat informatike standarte (motori i majte ishte i afte te ripunonte), regjizori u imponon 35 sekondat shtese te kerkuara nga “Sully” (regjistrimi i bisedave provon drejtesine e vendimit te tij + heroizmi i tij diskret: piloti eshte i fundit fare qe leshon avjonin). Eastwood shfrytezon pikerisht demagogjine (famen apo mburrjen) per te shtrydhur nga ajo bukurine e brishte te vendimarrjes, duke i bere kesisoj nje homazh te shkelqyer solidaritetit njerezor.
Ah mustaqet e Sully-t
9.0

TRAILER: https://www.youtube.com/watch?v=mjKEXxO2KNE

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/12/28/208-sekonda-ose-faktori-njerezor-sipasclint-eastwood/

Faktori njerëzor sipas Ken Loach

Image result for i daniel blakeNese belgët Dardenne mund ti ndajne mes njeri-tjetrit 2 Palmat e arta te fituara ne Festivalet e filmit në Kanë, anglezi Ken Loach tashmë mund ti mbaje te dyja per vete: duke fituar trofeun e arte kete vit (2016) me “I, Daniel Blake”, Loach, bashke me Kusturicen eshte nga te vetmit regjizore ta kete fituar dy here Kampinatin Boteror te Filmit. Me te drejte a pa te drejte, hajde ta shohim (duke pare se pari filmin).

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/12/21/faktori-njerezor-sipas-ken-loach/

https://www.youtube.com/watch?v=ahWgxw9E_h4

Pika e ujit që derdh kupën e mbushur të vëllezërve Dardenne

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/12/07/pika-e-ujit-qe-derdh-kupen-e-mbushur-tevellezerve-dardenne/

Nga te rrallet regjizorë te cileve ua kam pare te gjithe filmat qe kane realizuar, heren e fundit me vellezerit Dardenne jemi takuar para 2 vjetesh, per “2 dite e 1 nate“.

Kinema-botox: tegelat e trashë të psikologjisë erotike të “Zonjushës” koreane

Titulli origjinal i filmit ne gjuhen koreane eshte “Ahgassi”. Që do te thote Zonjusha. Ne anglisht filmi mban ttitullin “The Handmaiden”. Në frengjisht ka dale si “Mademoiselle”. Në Turqi si ”Hizmetçi“
Ne shqip mund te titullohet “SHERBETORJA” (ose “Hyzmeqarja”).

Regjizor eshte Park Chanwook, ai i “Old Boy”-t (film qe nuk e kam hiç qef), por edhe i “I’m a cyborg” (qe me ka pas pelqyer shume!!), si dhe i grotesko-vampirikut “Thirst” apo fllucko-sapunit “Stoker”.
http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/11/30/kinema-botox-tegelat-e-trashe-tepsikologjise-erotike-te-zonjushes-koreane/

Bittersweet: 2 x America

”Wiener-Dog”– film me regji te Todd Solondz & “Little Men” – film me regji te Ira Sachs. Dy filma amerikane indipendentë, në dukje te kundert, por ne fakt jo dhe aq.
http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/10/28/bittersweet-2-x-america/


Image result Image result

Albano-id – Nën ’16
Paska fillu tiff-i. Stalker si te duket programi i ketij viti. Paska tematike homazh per kiarostamin http://tiranafilmfest.com/

STALKER – Nën ’16
Ke dy filma qe ishin kete vit në Kanë: të fundit të Almodovar dhe Mungiu. Palmen e Arte (filmin e fundit të Loach) e humbe, u shfaq dje. Une do e shoh të djelen, jam cik kurioz në fakt.
Ke dhe Ullinjt e Kiarostamit pastaj (nga retrospektiva). Nese nuk e ke parë

Albano-id – Nën ’16
po pra ishte vone per kete te ken loach, po hajt mo keta nga viti ne viti se ku i degdisin ne ndonje qoshe ate festival larg syve te publikut, sa vjen e me elitar po behet.

Tjeter coment

Zjarr në det, akull në ekran…

Image result“Fuocoammare” – film italian me regji te Gianfranco Rosi-t Fitues i “Ariut te Arte” ne Festivalin e filmit ne Berlin në 2016, filmi eshte nje dokumentar-fiksion i gjithi i xhiruar ne ishullin italian te Lampeduzes, fare afer brigjeve afrikane te Mesdheut.

….

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/10/20/zjarr-ne-det-akull-ne-ekran/

“Miss Peregrine’s Home For Peculiar Children” ose: Magjia e humbur e Tim Burton-it

E kam patur kete ndjesi edhe kur pata parë “Dark Shadows, filmin e tij te parafundit: Tim Burton-it ka filluar ti shterroje përroi i frymezimit te tij prej magjistari. Dhe u bene jo pak, por 3-4 filma (”Liza ne boten e cudirave“, “Dark Shadows”, “Big Eyes”) qe më kane lene kete pershtypje.


korriku:
fakti qe filmat e fundit te Tim Burtonit jane te gjithe adaptime kinematografike veprash letrare. Ndersa ne nje gazete (te dores se trete) lista e librave te vjeshtes thuajse 50% ishin tituj perdorur per skenare filmi sivjet, ky ketu perfshire.

STALKER
Kjo puna e ketyre të talentuarve të kinemase:
Po shikoja para pak ditesh nje nga filmat e parë të Coppola-s (regjizorit të Kumbarit apo Apocalypse Now) :
THE RAIN PEOPLE. Eshte filmi i katert i tij, realizuar në 1969. Pure poetry !! Ta keshilloj nxehtesisht ta gjesh e ta shohesh (do e vija number One në nje top-10 të filmave të regjizorit, edhe pse jam fans absolut i “Rusty James”, po aq poetik!!). Dhe po mendoja : c’te semes ka patur Coppola qe, pasi realizon nje film kaq të mrekullueshem, kaq ‘pure cinema’, kaq ‘pure poetry’, disa vite më pas i futet realizimit të Kumbareve apo Drakulave, filma puro-romaneske dhe totalisht banale ne krahasim me nje margaritar si “The Rain People” ??
Njesoj dhe puna e Tim Burton qe s’ka c’ben dhe adapton romanet e fundit bestseller qe dalin në USA (Peregrine), nga frika se mos nuk “realizon planin”.
Veshtire, shume e veshtire të rilindesh artistikisht. Por edhe TA QEPËSH, e veshtire u dukerka. Dhe po flasim për artiste qe e kanë provuar talentin e tyre tashme, ok?
….
STALKER
Jo jo, nuk eshte vetem pune moshe. Coppola eshte ‘dorezuar’ shume heret, pothuaj në kulm të aktivitetit të tij.
Biles kjo më kujton faktin se Godard ka folur GJITHMONE mirë për të (ja ka njohur gjithmone meritat e asaj qe Coppola i ka dhene kinemase), gjithe duke e thumbuar me shakà e duke i kujtuar ‘pasionin’ qe i lindi papritur për vreshtarine

Gaz-maraz për të 40-at (”Sieranevada” – film rumun me regji të Cristi Puiu)

Image result“Sieranevada” (ne fakt, titulli nuk ka asnje lidhje me filmin) rrefen historine e perkujtimit të “të 40- ave” tê vdekjes se kryefamiljarit te nje familjeje rumune ne Bukuresht. Heroi kryesor eshte Lary, i biri i te ndjerit, doktor po ashtu tek te 40-at.
Filmi, fillon e mbaron me 24 oret e “të dyzetave”.

….

 

 

 

 

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/10/05/gaz-maraz-sieranevada-film-rumun-meregji-te-cristi-puiu/


 

Albano-id – Tet ’16
Ndoshta do duhej nje shpjegim per titullin e filmit 😉

STALKER – Tet ’16
ne nje interviste, Puiu thote se titulli s’ka asnje lidhje me filmin dhe kjo, sipas tij, si rezultat i nje pyetje qe ja paskesh bere shpesh vetes : pse titujt e filmave kane lidhje me kombesine (nacionalitetin) e filmave ? Pse i ndryshojme (i perkthejme) ne funksion te tyre ?? Dhe vendosi ta titulloje filmin Sieranevada, qe ne gjuhen rumune shkruhet bashke (dhe jo ndarazi, si ne anglisht). Dhe me nje r, dhe jo me dy si ne anglisht. Gjate
xhirimit – vazhdon regjizori, plot njerez vinin me thonin qe SieRRa shkruhet me dy r. Dhe ai u pergjigjej : e ça pastaj ? E pse duhet te kete sens gjithshka ?
Ka jo pak filma, titujt e te cileve nuk kane asnje lidhje me ta. Ne nje mensazh tjeter do perpiqem te kujtoj disa

STALKER – Tet ’16
Disa filma, titujt e te cileve jane “pa lidhje” :

  • Un chien andalou (me regji te Luis Bunuel, 1929)
  • Brazil (me regji te Terry Gilliam, 1985) – ne fillim, thuhet se regjizori desh ta titullonte “1984 ½” si homazh edhe per romanin “1984” te George Orwell, edhe per filmin e Felinit “8 & 1/2”
  • Pola X (me regji te Leos Carax, France 1999)
  • Japón ( me regji te Carlos Reygadas, Meksike – 2002)
  • Film Socialisme (me regji te Jean-Luc Godard, France 2010)

….

korriku – Tet ’16
ja te lozim pak me titullin, Sieranevada – fjale me shume shkronja, si personazhet e shumte te perfshire. Sieranevada, dy fjale ne nje te vetme, si apartamenti i ngushte ku jane ngucur te luhen skena te filmit. Sieranevada – fjale shumerrokeshe sic dhe zgjat meditimi disa oresh i autorit me ket film. Sieranevada, fjale pa nje referim specifik gjeografik, sic dhe mesazhi i sfumuar e jospecifik i kinemase qe perben filmin. Sieranevada, jo me R te forte sic dhe filmi pa hero ne vecanti… etj. Titulli pa lidhje reflekton se brendshmi vete, dakord plotesisht..

korriku – Tet ’16
po ashtu:
The title Elephant is a tribute to the 1989 BBC short film of the same name, directed by Alan Clarke. Van Sant originally believed Clarke’s title referred to the parable of the blind men and elephant, in which several blind men try to describe an elephant, and each draws different conclusions based on which body part he touched, and Van Sant’s film uses that interpretation, as the same general timeline is shown multiple times from multiple viewpoints. [3] Later, Van Sant discovered Clarke’s film referred to the phrase “elephant in the room” (the collective denial of some obvious problem).[4] Also, Gus Van Sant named Chantal Akerman’s film Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975) an inspiration.

 

Albano-id – Tet ’16
skena ne fjale eshte nje kompozim i arrire, kombinimi i djalogut verbal me levizjet e personazheve te tjera perbejne nje koreografi domethenese qe tregon qendrimin indiferent dhe siperfaqsor te rumanise se sotme mbi potencialin e rregjimit ish komunist. Po qe se ke pare ndonje film te meparshem te Puiu haset shpesh kjo lloj teknike.

Adi Tet – ’16
Stalker nuk e di nese te ka rastisur te shikosh The Lobster te Lanthimos…E pashe para pak kohesh kur isha
gjate nje vizite ne Nates, (nje mikja ime artiste ma sugjeroi). Shum film interesant

STALKER Tet ’16
grekut Lanthimos i kam pare filmin e tij te pare fare (ky qe ti citon eshte i dyti i tij), Dogtooth (mos u habit, asokohe s’kisha ende blog dhe shkruaja ku te mundja) dhe qe më ka pas bere pershtypje per mire (film teorik ne dukje -pra film qe merr persiper te “provoje” diçka, por qe e kalon stadin e teoremes dhe arrin te zhvilloje nje dialektike te brendshme filmike).
The Lobster e anashkalova qellimshem. Doli ne kinema edhe ketu tek une (ku mos dilte: me Colin Farell dhe yje te tjere, sigurisht qe do dilte) por nuk desha ta shihja. I besova asaj kritike qe thosh se, pikerisht, kesaj here, Lanthimos-limontozi kish mbetur ne stadin e teoremes, te grackes se tij sterile, rezultati i te ciles duket se eshte nje film moralizator. Dmth cinik.
ja kshu…
ps: ki parasysh qe nuk kam asnje kunder distopise (si ‘zhaner’ artistik) por me sa duket, regjizori nuk ka ditur ta transformoje ate ne vlerë (po ashtu artistike)

Zombi me 300 km/orë!

 

TRENI PER BUSAN – film apokaliptik koreano-jugor me regji te Yeon Sang-ho

Historia:
Nje virus vdekjeprures eshte perhapur ne Korenë e Jugut. Po e more virusin, kthehesh ne zombi. Gjendja e jashtezakonshme eshte dekretuar ne gjithe vendin.
Pasagjeret e trenit KTX (Korean Train eXpress) per Busan (qyteti i dyte per nga madhesia ne Koré te Jugut) te cilet e mesojne kete lajm veçse kur ndodhen brenda ne tren, periqen me te gjitha mjetet per te arritur ne ate qytet, meqe ai eshte i vetmi i paprekur nga virusi.
Ne qender te filmit eshte nje baba tek te 30at i cili duhet te çoje vajzen e tij 7 vjeçare tek e jema e saj (prinderit e vogelushes jane divorcuar).
Kaq.

Filmi ka thyer te gjithe rekordet ne box-office koreane: me 11 miljon spektatore, ai eshte sot per sot filmi me i shikuar korean ne ate vend! Ever!

Dhe fatmiresisht eshte film i mire!

*
Skenari, sikurse e rrefeva me lart, mund te permblidhet ne nje faqe leter A4. Keshtu qe gjithe “pjesa tjeter” e filmt nuk eshte veçse talent i regjizorit per te krijuar nje mizaskene te ankthshme.

Inteligjenca regjizoriale e filmit ka te beje me faktin se, pasi i shter mjetet klasike hitchcockiane te nje filmi-suspens në tren (koridoret, tualetet, bagazhet… etj etj), regjizori nuk mjaftohet me kaq por, ashtu sikurse tek ato te George Romero-s, babait te filmave me zombi (alegori monstruoze te botes kontemporane), e vë filmin në rezonancë me gjënë politike, gjithe duke mos nenvleresuar venën humoristike (nepermjet satires socio-politike).
Great mix ! Ose me sakte : perzierje e shkelqyer tonalitetesh.

“Treni per Busan” eshte prova se ende ka filma te mire horror!

ps: Regjizorit te “World War Z” (film me buxhet ndofta 10 here më te larte se ky koreani !) duhet ti kete ardhur turp kur ka pare “Trenin per Busan”. Dhe ka arsye te forta per tu turperuar!
D

8.5

trailer:  https://www.youtube.com/watch?v=pyWuHv2-Abk

click:

“Learning to love yourself / Is the greatest love of all”

“Toni Erdmann” – film gjerman me regji te Maren Ade

Image result for toni erdmannHistoria:
Ish-profesor muzike, gjermani 60 vjeçar Winfried ka nje vajze, Ines, e cila punon per nje kabinet auditimi ne Bukuresht, me mision keshillimin e bosëve te nderrmarrjeve dhe firmave rumune ne efikasitetin e tyre. Dmth në shkurtimin e vendeve te punes: me shpejtesi, qetesi dhe dashuri. Ines eshte nje workaholic-e e vertete; sa per jeten e saj sentimentale, no comment: nje katastrofe.

Nje dite, Winfried vendos te shkoje ne Bukuresht, pa e paralajmeruar Ines. Kjo e fundit e pret shume ftohte te jatin. Winfried vendos te kthehet ne Gjermani ne krye te pak diteve te qendrimit te tij tek e bija. Në fakt, ai ben te kunderten: qendron ne Bukuresht dhe, pak dite më vone, rishfaqet tek e bija, por kesaj rradhe si Toni Erdmann: paruke qesharake mbi koke, dhembe fallco po aq qesharake, Winfried/Toni hiqet sikur eshte coach dhe arrin te depertoje tek rrethi i kolegeve te punes te se bijes. E zene mat, Ines detyrohet te luaje lojen. Pak e nga pak, te dy fillojne ti afrohet njeri-tjetrit rreth pyetjes: ç’eshte lumturia?

Ketu fillon (te luhet) dhe filmi. I verteti.

*

Gjatesia (gati 3 ore!), dendesia narrative, bizarreria e ritmit etj etj e bejne filmin vertet ‘te veçante’, per me teper që, ne pamje te parë, filmi permbys pothuaj male per te pjellë… diçka fare-fare ‘te vogel’ (ne dukje).
Por qe nga ky moment, edhe spektatori fillon te dyshoje. Dhe te dyshosh eshte alfa e shikimit (atij kinematografik, kuptohet) : ”Toni Erdmann” nuk ofron zgjidhje, por shtron pyetje (ngré dyshime).

Filmi ne dukje eshte komedi, por ne fakt, nuk eshte absolutisht aspak i tille. I nje melankolie te pamatë, biles biles tragjik (filmi, ne te vertete, eshte rrefimi i jetes se Ines por si gjithmone me tragjedite, humori rreshket si ngjale duke krijuar pershtypjen e nje anomalie (tek Shekspiri, psh). Dhe jo vetem humori, por dhe muzika. Filmi nuk ka asnje note muzikore e megjithate, ashtu sikurse regjizori amerikan Harmony Korine perdor nje kenge ”banale” te Britney Spears tek i mrrekullueshmi ”Spring breakers”, edhe gjermania Maren Ade perdor ate te nje tjeter kengetareje (nuk po e them cilen) per te ‘perthyer’ filmin e saj (ne fakt, per te ‘perthyer’ Ines).

*

U be kohe qe nje film nuk më ndiqte nga pas, per dite te tera. Maren Ade, regjizore e re, nuk paragjykon as edhe nje personazh te vetem! Te gjithe te filmuar me te njejten distance, me te njejten empati. Pa folur pastaj per rumunët, te cilet regjizorja gjermane i filmon me nje vertetesi çarmatosese.

Në fakt, Maren Ade veçse vezhgon (me kameren e saj, kuptohet) ; spektatori pastaj bën “filmin” e tij (i cili per mendimin tim, eshte jo pak i keqkuptuar: nje pjese e mire e spektatoreve ne salle zgerdhiheshin vetem me “skeçet” e Winfried/Tonit, ndersa nje pjese e kritikes vazhdon te insistoje  me virtuozitetin e regjizores (drejtimin e aktoreve, skenarin… etj etj). Ne te vertete, “Toni Erdmann” i ka vlerat gjetiu, i ka tek menyra se si ndertohet pikerisht nepermjet hapsires midis shikimeve: shikimit te dashur por plot dyshime te nje babai per vajzen e tij te vetme, atij te nje biznesmeneje (Ines-it) nga maja e nje hoteli lluksoz, shikimit perbuzes te kolegeve te saj per Tonin etj etj.

Shkurt: film i madh per intimen (ne dukje, film mbi raportet babë/bijë por ne fakt, film mbi dramen e njeriut te shek XXI), por dhe film i madh politik. Psh: eshte e hatashme se si, permes veçse nje plani te vetem filmik (shikimi qe hedh Ines mbi Bukureshtin, nga dritarja e hotelit te saj 5 yjesh) mjafton per te na dhene nje idé perfekte mbi Rumanine e sotme post-komuniste.

*

Maren Ade eshte gjermane. Gjerman ka qene dhe poeti Hölderlin, autori i “The Ister”. Nje tjeter gjerman, Heidegger, pa dyshim filozofi me i madh i shekullit qe shkoi, duke shkruar mbi poetin ne fjale rishtroi pyetjen nese njeriu i sotem “ende arrin ta banoje Token poetikisht“. 
Regjizorja e “Toni Erdmann” duket se rishtron perseri te njejten pyetje, kesaj rradhe permes humorit loufoque.
Gjithe duke evituar te ofroje zgjidhje (qe perben dhe forcen kryesore e filmit).

Meisterwerk !

10 !

trailer : https://www.youtube.com/watch?v=MF4i7qyUysA

Posted on 31st August 2016
Under: Te ndryshme | No Comments »