– Tajvan

HHH

“THE ASSASSIN” – film tajvanez me regji te Hou Hsiao-hsien

Ashtu siç mund te flitet per nje rreth të ngushtë kineastesh aktualë (qe kane shënjuar me talentin dhe integritetin e tyre artistik keto 20 vitet fundit), ashtu edhe mund te flitet per ata kane shënjuar 20 vitet e fundit te shekullit qe shkoi (vitet ‘80-’90) : pra, per iranianin Abas Kiarostami, italianin Nanni Moretti, francezin Philippe Garrel, rusin Alexandr Sokurov apo dhe amerikanin David Lynch. Pikerisht, në kete rreth te ngushte i do bërë padyshim nje vend edhe tajvanezit Hou Hsiao-hsien, kapobandës së “Valës se re” tajvaneze te viteve ‘80.

HHH e meriton realisht kete ‘etiketim’ sepse sikurse edhe francezi Godard i “Valës se Re franceze” të viteve ’50, edhe Hou, ne adoleshencen e tij nuk ishte veçse nje ’vagabond’ qe kalonte kohen duke pare nga 4 filma ne dite ne kinemane e lagjes, e duke lexuar nga 4 romane ne jave.
Ne fillim te viteve ‘80, ne krye te “Vales se re” te kineasteve tajvaneze, kinofili Hou ju fut vetë realizimit te filmave me metrazh te gjate. Dhe midis periudhes 1980-2005 realizoi rreth 17 filma, stili i te cileve shquhet mbi te gjitha per menyren e terthorte te trajtimit te ngjarjes si dhe ate te kompozimit te tyre formal permes ’long take’ tejet tejet te gjatë (e ku kamera leviz më teper se ngadale, gjithe duke ndjekur ’koreografine’ komplekse te aktoreve ne funksion te hapsires).

Nder filmat me te shkelqyer te tij (ne fakt, ata te gjithe kane qene te mrekulleshem!) do citoja : “Flowers of Shanghai”, “Three Times“, “Millennium Mambo”.

*

Kishin kaluar pothuaj 10 vjet qe HHH nuk kish bere nje film te ri; “The Assassin” u prezantua vjet ne festivalin e filmit në Kanë (prej nga u kthye me Cmimin e Mizaskenes – regjizori me i mire, thene ndryshe). Keshtu qe kurioziteti ishte i madh per ta parë.

Kesaj rradhe, Hou ka provuar nje zhaner krejt te ndryshem (nga ata te meparshmit e tij) dhe fort fort te veçante: zhanrin wuxia, filma historikë mesjetarë kinezë me shpata. ”The Assassin” i vendos ngjarjet ne shek 9, ne zemer te dinastise Tang.

Qasja ndaj nje zhanri te tille nga ana e HHH eshte krejt e ndryshme nga ajo qe kemi pare deri tani (qe nga filmi-referencë “A Touch of Zen” i 1970 e deri tek filmat e fundit te hongkongezit  Tsui Hark (i famshmi Seven Swords etj etj). Hou ne filmin e tij perzien intimen me “historine me shpata” : duelet luftarake jane tabllo te gjalla koreografike te cilat nderhyjne krejt papritur në mes te nje ‘oqeani’ intrigash intime, hakmarrjesh dhe dashurish të tradhëtuara, te gjitha keto në interieret e Pallateve imperiale te kohes. Vizualisht, gjithshka shfaqet permes teknikes chiaroscuro me te njejten fuqi artistike te nje tabloje te Karavaxhios. Dhe pa harruar bukurine magjepsese te aktores Shu Qi, muzës se regjizorit.


 

Megjithate, une nuk hyra dot ne film. I mesuar me filmat e HHH jam, pra nuk besoj se halli qendron ketu. Per mendimin tim,  problemi (nese ka nje te tille) ka te beje me ‘martesën’ qe propozon Hou: atë te intimes me legjendaren (luftes me shpata). Magjia e kesaj ‘martese’, per syte e mi nuk funksionon. Sigurisht, filmi plastikisht eshte i nje mrekullie vizuale te rrallë, por ja qe femija e dalë nga kjo martese eshte me se shumti nje monster e bukur se sa nje “qenie e gjallë” E GJALLE.

Gjynah per mua qe e prisja me kaq deshire…

Trailer :


https://www.youtube.com/watch?v=CKFtNsQ78oI

Posted on 30th March 2016
Under: Te ndryshme | No Comments »

Qent e rrugëve: diamant i zi ne ekran te bardhë!

“Stray Dogs” – film taivanez me regji te Tsai Ming-liang

Fitues i Cmimit te Madh te Jurise ne festivalin e vjetshem (2013) te filmit ne Venecia, me te gjitha gjasat ky duket se do te jete dhe filmi i fundit i regjizorit (Tsai, njeri prej 5 kineasteve te mi aktuale te preferuar, ever, ka deklaruar se nuk deshiron të realizoje te tjere pas ketij).

Kush nuk ngeli pa ja shitur shpirtin djallit, cili regjizor nuk toleroi artistikisht e materialisht, kush nuk beri ndonje reklamë per ADIDAS apo NIKE apo ndonje videoclip per Lady Gaga-në. Vetem Tsai jo. Besnik i artit te tij deri ne minuten e fundit (dmth deri ne filmin e fundit te tij), pikerisht eshte vete “Stray dogs” deshmitari me i mire i kesaj qe them: nje nga filmat më anti-konsensualë qe mund te ekzistoje e qe nuk ben as perpjekjen me te vogel te llastohet per ti pelqyer syve te publikut.

Historia eshte ajo e nje babai qe punon si ‘human billboard’ (foto majtas) neper rruget e Taipeit, kryeqytetit taivanez,  dhe dy femijeve te tij: nje familje e vogel e pastrehë, qe strehoet ne mbremje ne qoshet e fshehta te qytetit. Si qener endacakë.

“Qent e rrugeve” merr persiper te organizoje hapsiren e komunikimit midis asaj mendore dhe fizike, midis endrres dhe realitetit, midis te gjalleve dhe te vdekurve ne formen e nje hipnoze kinematografike te shtyre ne limtet e perceptimit shqisor, gjithmone e perbere nga lëndë bruto, nga lende radikale dhe e radikalizuar: trupa fizikë, dritë, dritehije, hije.

Diamant i zi ne cohën e bardhe te bezes se kinemasë ky film!

Regjizori duket më melankolik se kurre, por njekohesisht edhe i motivuar nga nje egersi (prej qeni te terbuar) më shume se kurre njehere ne ndonje film te tij te meparshem. Biles me shume se per mizerje afektive apo seksuale (tema tashme te trajtuara ne filmat e tij te meparshem), kesaj rradhe duket se behet fjale kryesisht per mizerjen shoqerore. Por vetë filmi nuk eshte asnje sekonde te vetme mizerabilist! Fuqia plastike e imazheve te tij qendron tek heshtja: ne vend te dialogjeve psikologjizues, Tsai zgjedh gjithmone momentet e heshtjes se personazheve te tij, dhe pikerisht ato momente shfaq ne filmin e tij: heshtje qe flasin sa per mijra fjale, nje mije here më lirike se fjalet. Emocioni qe lind nga  heshtjet e qe eshte po aq bruto dhe sa vete ato.

Ne fund, po mendoja se nga nje film i Tsai Ming-liang mund te dalesh nga salla e kinemase i mrekulluar.
Ose i irrituar.
Por kurrsesi indiferent!

ps: eureka, qenka gjetur nje salle kinemaje edhe ne USA per te shfaqur filmin!! wow, sa ka perparuar njerezimi ! http://variety.com/2014/film/news/tsai-ming-liangs-stray-dogs-finds-theatrical-homes-1201076021/


trailer i filmit:

***

Posted on 10th April 2014
Under: Te ndryshme | No Comments »

“VISAGE” (FACE- “Fytyra”)- fim tajvanez nga Tsai Ming-Liang

 Nese Hou Hsiao-Hsien-i, pa dyshim regjizori me i talentuar aziatik i ketyre 20-25 viteve te fundit do kish nje konkurent, ai pa dyshim do ish nje tjeter tajvanez: Tsai Ming-Liang !
Kam komentuar ne kete forum dy filma te tij :
– http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2009/0…ai-ming-liang/
– http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2009/0…ai-ming-liang/

Po të permblidhnim me pak fjale atë se ku qendron kripa e filmave te Tsai Ming-Liang-ut, ajo do ishte :
– burlesku depresiv
– plane te “sterzgjatura” filmike, qe ngjajne me “numra cirku”
– invencion (shpikje, novatorizem) delirant !
– “pamundesia” e secilit plan filmik per te tejkaluar planin filmik pasardhes
– shija e shqueshme per komeditë muzikore
– shija e shqueshme per permbytjet (dhe ujin, ne pergjithesi) – ka nje skene komiko-stresuese ne filmin ne fjale, ku heroi kryesor i filmit perpiqet te ndaloje nje shperthim robineti te lavamanit !! – e paparë !

E megjithate, per here te pare ne filmografine e tij (gjithesej 8 ne 25 vjet karriere), Tsai Ming-Liang … deshton ! Deshton, dhe ky eshte nje lajm i mire!

Pse eshte lajm i mire nje “deshtim” ?
Po shpjegohem.

Cdo njohes i mire i filmave te Jean-Luc Godard, eshte koshient se ne raport me ato qe regjizori realizoi ne vitet ‘60 e qe i dhane atij sukses e famë, filmat e viteve ‘80 jane “te deshtuar”, ne sensin e lënies se nje shijeje se “diçka nuk eshte e arritur plotesisht”. Gje normale, kur shikon sensin “eksperimental”, guximtar, te fimave te viteve ‘80 te JL Godard. Por qe e çuan krijimtarine e tij ne nje stad te ri, qe tejkalon stadin e viteve ‘60.

E njejta gje me filmin e fundit te Tsai Ming-Liang : Vertet qe ne fund, filmi te lé nje shije se regjizori ka deshtuar ne nderrmarjen e tij , por pikerisht, kjo legjitimon vepren e tij, i jep asaj shijen se ne art, duhet rrezikuar (”deshtuar”), per të avancuar !

Ajo qe eshte e habitshme, eshte se filmi (2 ore e 20 minuta) permban ne vetvete disa nga sekuencat filmike më te hatashme qe mund te kem pare ne kinema kete vit, edhe pse, ne totalitetin e tyre, sekuencat nuk arrijne te “krijojne” nje të tërë. Por pikerisht, ndofta filmi duhet pare me kete sy: si “copëza” plastike, qe qellimshem nuk “duan” te kompozojne nje të tërë. Fundja, vete regjizori nuk shqetesohet fare per koherencen narrative te filmit te tij !

Dhe ne fakt, historia e “Face” eshte e thjeshte : nje regjizor tajvanez vjen ne Paris per te realizuar nje film qe trasferon mitin e Salomé-së (luajtur nga top modelja Laetitia Casta) ne Muzeun e Luvrit. Mbreti Hérode luhet nga Jean-Pierre Léaud, aktor fetish i “nouvelle vague” (”Vala e re” franceze e viteve ‘60) dhe rolin e producentes se filmit e luan nje tjeter aktore e famshme e viteve ‘60, Fanny Ardant.

Ne fakt, filmi eshte nje auto-parodi, sepse “FACE” (Visage) (Fytyra) eshte film i financuar nga Muzeu i Luvrit. Dhe, pikerisht, ashtu si tabllotë (pikturat) e Karavaxhios dikur transformonin skenat biblike ne tabllo erotike te ethshme, ashtu edhe filmi i Tsai Ming Liang tejkalon permes te bukures, nivelin thjesht komercial te producentit, dmth te muzeut te Luvrit ne Paris.

***

Posted on 19th November 2009
Under: TajvanTsai | No Comments »

Hou Hsiao-HSIEN

Hou Hsiao-Hsien (lindur ne 1947 – regjizor ne aktivitet) – TAJVAN –

Mê i madhi nder regjizoret aktualë tajvanezë !

Hous Hsao Hsien, perfaqesuesi më brilant i “nouvelle vague” (”rrymës se re”) te kinemase tajvaneze, ndofta eshte i vetmi regjizor aktual ne bote, filmat e te cilit arrijne te hipnotizojne spektatorin dhe te filmojne aromat e jetes, ne kuptimin më te vertete te fjalës.

Konsideruar si nje nga novatorët më të medhenj aktualë te mizaskenës (regjisë se nje filmi), filmat e tij, autentikë, tejet subtilë, anti-dramatikë, te sofistikuar dhe minimalistë ne te njejten kohë, në më të shumten e rasteve nuk mbeshteten ne ndonje histori dramatike por rrefejne nje atmosferë nga e cila buron edhe ideja dhe ngjarja e filmit.

Ne 1989, Hous Hsiao-hsien fiton Luanin e Arte ne Mostra di Venezia me filmin e tij “City of Sadness” (”la cité des douleurs”) dhe filmat e tij jane prezantuar ne pothuaj te gjithe festivalet prestigjioze nderkombetare (Kanë, Venecia, Berlin).

Cdo film (gjithesej 17) i Hou Hsiao Hsien-it eshte nje film-atmosfere (aromë, hipnozë) i ndryshem nga te tjerët: ” Flowers of Shanghai” (”Les fleurs de Shanghai”) 1998 shpesh thirret film-opium per nga mundesia qe i ofron spektatorit te kete ndjenjën marramendese e te pirit hashish gjate gjithe filmit; “Millennium mambo” eshte nje film-techno ndersa “Three Times”, i fundit i tij prezantuar ne festivalin e Kanës 2005, eshte nje film-love.

Nder filmat e tjere te tij, permenden: “The Puppetmaster” (”Le maître de marionnettes”) 1993; “Good men, good women” (1995); “Goodbye south, goodbye” (1996), “Café Lumière” (2004).

ps: filmat e Hou Hsiao-hsien kerkojne nje angazhim moral nga spektatori : per te ndjere aromën e tyre, filmat duhen pare kryesisht ne kinema, nuk duhet te jesh i lodhur dhe ndalohet ngrënia e kokoshkave gjate filmit.
😉

***