– USA

E padukshmja e vëllezërve Safdie & co. (“Good time” -film amerikan me regji të Ben dhe Joshua Safdie)

U desh nje film i mrekullueshem amerikan per te me rikthyer shijen e te shkruarit te nje review-je per nje film te ri. Por dhe ndonje rastesi e madhe nuk eshte: kisha degjuar se ne festivalin e fundit ne Kanë, vellezerit Safdie, regjizoret e “Go get some rosemary” nje film i shkelqyer qe kisha pare në 2010-n), vinin me nje pune te re. Per fat te keq, në 2014-n, kisha humbur filmin e tyre te parafundit, “Made love in New York” (te cilin shpresoj ta shoh nje ditë !) gje qe ma shtonte padurimin per te pare “Good time”, I cili rrefen historine e dy vellezerve (sikurse dyshja e regjizoreve-vellezer !) te cilet dalin bllof gjate grabitjes se nje banke:   Connie (Robert Pattinson) arrin te zhduket pa lene gjurme, nderkohe qe Nick, handicap mendor, arrestohet nga policia.

Filmi rrefen 24 ore nga odiseja e Connie-t per te shpetuar Nick-un, duke rivalizuar pa u skuqur fare nga ndrojtja me thriller-at urbanë njujorkeze te mjeshtrit Scorsese : per ata qe kane pare « After hours » (film cult i vitit 1985 me ‘loser’ në rrethana gjithe e më katastrofike te heroit kryesor te saj, pergjate nje natë te rendomte ne qytetin qe nuk fle kurre : New York), pak a shume e njejta gje edhe me « Good time » : gjithe filmi rrefen perpjekjet 24 oreshe te Connie-t per te mundesuar nxjerrjen nga burgu te Nick-ut, vellait te tij.

*

Jean Luc Godard eshte shprehur se, edhe pse ne mund te shikojme filmat, kinematografinë e vertete (« filmin » ku luan filmi) nuk mund ta shikojme. Mund te shikojme vetem ate qe nuk mund te shikojme. Edhe pse në pamje të pare “Good time” duket film fort i drejtperdrejte, ‘realist’, ai eshte ilustrimi më perfekt i asaj qe thote Godard: kur dola nga kinemaja, mu desh po aq kohe sa kohezgjatja e tij per ta ‘ripare’ e rimenduar atë. Dhe vazhdoj ta rimendoj akoma.

*

Kinematografia (ne rastet kur eshte art!) eshte art kolektiv qe fabrikohet nga shume vete njeheresh : nese mizaskena e vellezerve Safdie eshte e shkelqyer, ajo kompletohet nga imazhet po aq te shkelqyera te nje kameramani te talentuar si Sean Prince Williams (dritehijet e tyre, porja impresionuese e negativit te filmit, underexposure e tij), nga skenari i nje tjeter regjizori-skenarist njujorkez, shume te talentuarit Roland Bronstein (shok i ngushte i vellezerve-regjizorë), autor i kryevepres « Frownland » (nje nga 10 filmat e mi te preferuar ne 2008). Obsesioni (artistik !) i ketij te fundit me fenomenin e handicapit perziet me obsesionet e vellezerve Sefdie (vellazeria, semundja… etj). Deri dhe muzika (gjeniale !!) e Daniel Lapotin, e hatashme (edhe pse, jashte mase prezente !!) dhe loja (po aq e hatashme) e Robert Pattinsonit jane si guralece te nje mozaiku te punuar ne menyre kolektive e demokratike (sekush vendin e tij ne kete ansambel te magjishem artistik). Deri dhe Benny Safdie, njeri prej dy vellezerve-regjizore qe luan rolin e vellait handicap ne film eshte… i papare ! (hera e pare qe e perdor kete fjale ne kete blog). Shkurt: mund të flitet për nje ‘bandë’ te vogel, ku gjithkush eshte në vendin e vet!

“Çelesi” i « Good time » eshte, per mendimin tim, personazhi i Crystal (adoleshentes qe e shohim vecse per disa minuta ne film) : ajo ka ‘rolin’ e kunderpeshes (sentimentale? ) te gjithe kesaj odiseje katastrofike abakadabreske dhe qe i lejon filmit te tejkaloje skemën scorsesiane te izolimit te figures mashkullore dhe divinizimin (kristik, shpesh here) te tij.

Ka shume ironi ne kete film. Shume. Por kurre, KURRE amà, cinizem. Personazhi i Crystal vigjelon mbi te (mbi filmin, mbi kë tjeter ?!).

*

Film « me aksion » në dukje (por KLITHME DASHURIE VELLAZERORE, ne te vertete! – kujtoni ç’thote Godard per kinemane e ‘padukshme’), « Good time » , film i bere me passion dhe talent, per fat i prezantuar ne konkurim ne festivalin e fundit ne Kanë per palmen e Arte, i ndihmon dy vellezerit-regjizore indipendente njujorkeze te shfaqin (e pershfaqin) idete e tyre po aq pasionuese per artin e 7-te (duke u mundesuar –te shpresojme !! – te gjejne mundesite financiare per filmat e tyre te ardhshem).

Jetë të gjate vellezerve Safdie.

Jetë të gjate bandës “Safdie & co.”

nota: 9.9

trailer :

Advertisements

Vdes George Romero, babai i të gjallëve-të-vdekur

Ashtu sikurse kinemane e ka shpikur dikush, dikush ka shpikur edhe zombit, te gjallet-e-vdekur te kinemase. Dhe ky eshte George Romero, i cili dje ka vdekur “prej verteti”. “Night of the Living Dead” (1968) ishte femija e tij i pare, koncepti i te cilit qe prej asaj kohe eshte kopjuar e sterkopjaur nga dhjetra e qindra te tjere regjizore. Deri ne dhimbje. deri ne maskaradë.
Romero ben pjese tek ata te pakte kineaste qe kurre nuk e tradhetoi artin e tij. Nje nje interviste krejt te fundit te tij, jo pa te drejte ai shprehej i indinjuar per paçavure te tilla hollywoodiane si “World War Z” me aktorin-biznesmen Brad Pitt apo per serine “The Walking dead”, filma apo seri ne te cilet tashme mungon teresisht satira sociale, kritika subversive ndaj shoqerise amerikane (aq e rendesishme ne filmat me zobi te Romeros!) per tu zevendesuar me skena me demek ‘te frikshme’ (ku thjesht shihen zombi qe bejne masakra: aksion dhe vetem aksion).
Filmi i tij i fundit qe pata pare ne kinema ishte “Diary of the dead” (2009), po aq entuziasmues dhe funeber sa dhe gjithe filmat e tjere te mjeshtrit te cilet, ne menyren e tyre, gjithmone kane reflektuar klimen politike dhe sociale te epokes.
George Romero is dead.
Long live the leaving dead !

Amerika është si shpirt (“Get out” – film amerikan me regji të Jordan Peele)

Amerikani Jordan Peele eshte humorist. Dhe per here te pare ka bere nje film. Shume serioz ne dukje (them ne dukje, sepse nuk dua të zbuloj skenarin: nje nga meritat e filmit eshte surpriza skenaristike, edhe pse, muhabeti eshte më i ngaterruar se kaq). Filmi titullohet “Get out”. Ka dale ne kinemate ne USA në shkurt dhe ka korrur nje triumf te vertete (gje e rralle per nje film pothuaj independent : veçse 5 miljon $ buxheti !) : kapi vendin e pare ne Box-office amerikan që ne javën e parë te shfaqjes neper kinema dhe ka mbledhur me teper se 200 milion $ fitime. Rekord i vertete!
Shtypi dhe kritika po ashtu ka qene hatashmerisht e favorshme: “New Yorker” shkoi deri aty sa ta krahasoje Jordan Peele me Bunuel-in e famshem.
Mbetet per tu thene kryesorja : filmi eshte i mire. Ose gati-gati eshte per te thene: paradoksalisht shume i mire.
Ja arsyeja:
Historia eshte ajo e nje vasheze amerikane (e bardhe si aspirina) e cila fton boyfriend-n e saj (te zi si qymyri) per te kaluar nje week-end tek prinderit e saj waspy (e shkuar waspy t).
Kaq.
Problemi eshte se deri dhe zhanrin e filmit nuk dua ta them (per arsye SPOILER). Por nje gje eshte e sigurt: edhe pse ne dukje filmi ‘argeton’ (efikasiteti i tij mbeshtetet mbi faktin qe informacioni skenaristik i jepet spektatorit me pikatore per ta mbajtur gjithmone ne gjendje ankthi –ne princip nje gje e tille eshte fort e pamoralshme), prap se prap ai shtron jo pak pyetje ne koken e tij, fale satires se dhunshme politike qe propozon (nga ana kinofilike, “Get out” ben martesen e “Guess Who’s Coming to Dinner” (1967) dhe “The Stepford Wives” (1975). Permes nje humori te zi (si boyfriend-i), frike te bardhe (si çika) dhe të qeshure te hidhur (si Amerika…), filmi eshte, in fine, nje radiografi çarmatosese e nje Amerike “qe eshte si shpyrt”
8.0
Trailer :

“Split” : horror sarkastik apo…

Sikurse “The Village” mund të shihej si metafore e nje Amerike izolacioniste, po sikur “Split”, filmi i fundit i M. Night Shyamalan të jete (midis te tjerash) metafore e Amerikes aktuale skizofrene? (bashkekzistenca e disa personaliteteve tek i njejti individ).
Po sikur parodia e Jimmy Kimmel të mos jete dhe aq “për të qeshur”?
9.0
*