■ Afrike

Je suis POPULLI

     “Je suis le peuple” -film francez me regji te Anna Roussillon

Kjo ne foto eshte regjizorja e filmit ne fjale. Anna Roussillon quhet. Franceze e lindur ne Beirut (kryeqytet i Libanit) dhe e rritur ne Kajro (kryeqytet i Egjiptit – gje qe na lejon te supozojme se ajo e njeh mire gjuhen e perbashket te ketyre dy vendeve, dmth gjuhen arabe), andej nga viti 2009 Anna perpiqet te realizoje nje film-esé mbi fenomenin e turizmit ne Luxor (ne luginen e Nilit), ne zemer te Egjiptit antik. Por meqe takohet dhe lidh rastesisht miqesi me Ferraj-n (nje fshatar tek te 40-tat) dhe familjen e tij, regjizorja vendos te filmoje jetne e tyre te perditshme me kameren e saj te vogel. Pa patur me te voglën idé paraprake se ç’mund te bente më vonë me ato imazhe.

Pas kthimit ne Paris dhe pas disa shkuarje-ardhjeve midis Frances dhe Luxorit, ne 28 janar te 2011, ne Egjipt plas revolta: ndodh ajo qe quhet Pravera arabe.

E luhatur midis deshirës (per tu ndodhur ne Kajro dhe per te filmuar revolucionin) dhe realitetit (vendndodhjes ne Luxor), regjizorja zgjedh realitetin: vendos te beje nje film mbi revolucioni egjiptian, i veshtruar nga qoshka e ‘humbur’ e Luxorit, nepermjet syve te nje fshatari te thjeshte: nepermjet syve te Ferrajt dhe familjes se tij.
Thene ndryshe, “Une jam populli” nuk eshte nje film ne kerkim te revolucionit, por eshte ky i fundit qe e kerkon atë.

*

  Ne fakt, filmi ka atributet e një ’revers shot‘, pra te nje “pasqyre”, pra eshte ”ana tjetër e medaljes” së ngjarjeve qe ndodhën ne Kajro ne periudhen 2011-2014. Banal ne dukje (filmi rrefen veçse jeten e zakonshme te nje fshatari “te humbur”, ne nje fshat po aq te humbur te lugines se Nilit), më shume se per revolucionin, “Une jam populli” pershfaq shikimin që ky fshatar i thjeshte egjiptian hedh mbi të (nje detaj: Ferraj ndryshon mendje 3 here brenda 4 vjeteve: nga konservator dhe pro-Mubarak, kthehet në mbeshtetes i flaktë pro-Morsi, per te nderruar më pas perseri mendje duke u konvertuar në anti-Morsi – por ky ‘detaj’ nuk eshte subjekt i filmit por ‘pasoje’ e tij), gjithe duke mbajtur kembet ne llucën e baltes se tokes se tij, tek hap kanalet ujitese.

Lidhjen midis jetes ne fshat dhe evenimenteve politike ne kryeqytet e kyen aparati i televizorit ne shtepine e Ferrajt (i vetmi argetim ne mbremje per fshataret), por qe pak e nga pak, kthehet ne element qendror ne film i cili, ne thelb, provon permes dialektikes se tij te brendshme me imazh e zë ate që heroi kryesor i thote andej nga fundi regjizores tek kjo e filmon me kameren e saj: “Tani, ne te gjitha shtepite e fshatit, deri edhe grate dhe femijët e dinë se çfare do te thote kushtetutë, zgjedhje, parlament“.

*

Dhe pastaj vjen fundi, i shkelqyer si dhe gjithe filmi. Shohim familjen e Ferrajt qe ndjek qetesisht lajmet ne TV, ku flet gjithe patos Al-Sisi, presidenti aktual i Egjiptit.
Papritur, ne momentin kur ai i kerkon egjiptianeve ta mbeshtesin ne luften e tij kunder dhunes dhe terrorizmit, ikin dritat
D

Shtepinë prej balte e mbulon terri. Njesoj si ne skenen hyrëse te filmit (po ashtu, me nderprerje dritash).

Pra historia perseritet: dritat ikin e vijne, sikurse dhe ushtarakêt qe ikin e vijne ne pushtet (a nuk ishte Al-Sisi nje gjeneral para se te vishte kostumin civil te presidentit?).
Asgje te mos kete ndryshuar valle ne Egjipt qe prej fillmit te filmit ? Dmth edhe qe prej fillimit te Revolucionit??

“Je suis populli” e le te hapur kete pyetje.

(une them PO, sigurisht qe ‘diçka’ ka ndryshuar!)

9.99

ps: titulli eshte sa evokator i sloganit trendy “Je suis…”, aq edhe i kenges se famshme “Une jam populli” (انا الشعب) te kenduar nga ajo qe shpesh thirrej “Piramida e katert e Egjiptit” (konsideruar edhe si zeri me i madh i gjithe Botes Arabe : 14 mije vibrato ne sekonde!)

TRAILER : https://www.youtube.com/watch?v=0GA6yiVYaDo

click:

***

Posted on 3rd April 2016
Under: Te ndryshme | No Comments »

De la contradiction (ose: Pas betejes, Qamilja perserit vitin, tamam si dikush qe duket te kete rene ne dashuri)

3 filma te rinj (por dhe me teme aktuale) parë se fundmi ne kinema, por qe kane te perbashket diçka me shume se thjesht aktualitetin :

“Pas betejes” (Baad el mawkeaa) – film egjiptian me regji te Yousry Nasralla

Kisha degjuar te flitej per kete film gjate festivalit te Kanes ne maj te ketij viti dhe me kish intriguar fakti se ai i merrte ngjarjet pikerisht nga ato te zhvilluara vitin qe shkoi ne sheshin Tahrir ne Kajro. Dhe ne fakt, ashtu ishte, historia e filmit eshte me teper se aktuale.

Ai ne foton e melartme eshte Mahmuti, nje nga kaloresit e shumte te cilet, te manipuluar nga sherbimet sekrete te regjimit te Mubarakut, me 2 dhe 3 janar te 2011-s ju versulen me kuaj e gamilje te rinjve qe mbushnin sheshin ne fjale. Nje vit me pas, i papune, i poshteruar, i degdisur ne lagjen e varfer ngjitur me Piramidat e famshme, Mahmuti ndjehet dhe eshte teresisht i izoluar.
Ne nje moment te tille njihet me Reem, vajze e re egjiptiane, laike e moderne, qe punon per nje kompani reklamash, pjesemarrese aktive ne revolucionin egjiptian. Dhe qe nga ai moment, fillon e ndryshon rrjedha e ngjarjeve per Mahmutin (burre i martuar e me femi).

Ne fakt, pjesa e pare e filmit nuk me pelqeu : duket si realizimi i planit (skenarit) dhe kaq. Por per fat, gjerat ndryshojne per mire : nga mesi i filmit ka nje skene, gjate te ciles Mahmuti revoltohet kunder murit qe rrethon piramidat (mur qe pengon ndertimin e metejshem te shtepive), skene e cila eshte fort e arrire, dhe qe arrin ta ngreje ne nje ’stad’ te ri vete filmin. Por ajo qe eshte edhe me interesante tek “Pas betejes”, vjen nga ‘diçka’ tjeter, ne dukje jo fort e dukshme : vjen nga vullneti ne dukje ‘i padukshem’ (e fort i levdushem!) i regjizorit jo vetem per te mos anashkaluar relaitetin social dhe politik te vendit te tij, pra Egjiptit, por mbi te gjitha per ta trajtuar ate permes kontradiktave.
Konkretisht, vendosja ne qender te filmit te nje looser-i te revolucionit (Mahmuti) jo vetem nuk eshte e rastesishme, por te kujton ate qe thoshte shpesh nje burre i mençur i shek. te XX : “Marksistet dogmatike nuk e kuptojne se kontradikta universale ndodhet pikerisht tek specifikja!“. Dhe heroi i filmit eshte pikerisht specifikja ! Ne kete sens, lidhja e tij me Reemin, heroinen e filmit, te kunderten e tij, eshte misherimi i asaj qe kish parasysh nje tjeter filozof i shekullit qe shkoi, kur shkruante : “Dialiektika eshte teoria qe tregon se si te kundertat mund te jene (ose transformohen) ne identike, ne cilat kushte jane identike duke u transformuar tek njera-tjetra dhe pse Njohja (dija njerezore) nuk duhet ti konsideroje keto kontradikta si te vdekura, te ngurta, por si te gjalla, te levizshme, te kushtezuara e te konvertuara tek njera-tjetra“.
Ose thene ndryshe, une ne fakt tregova fundin e filmit, i cili, pikerisht per kete shkelqen!

7.2

tralier :


YouTube РApr̬s la Bataille Bande Annonce (2012)

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

“Camille redouble” (Qamilja perserit vitin)- komedi franceze me regji te Noémie Lvovsky

‘De jure’, filmi ne fjale e konsideron veten komedi, por mua me duket se interesi i tij qendron pikerisht tek forma qe fsheh : tek fakti qe, ne fakt, nuk eshte komedi.
Ne shikim te pare, filmi ka per ‘model’ ate te Coppola-s : “Peggy Sue Got Married” (1986) : kthimi prapa ne kohë (si me magji!) i heroines kryesore. Por nese ai i Coppolas kete fakt e shfrytezon per te krijuar plot skena burleske, ky i francezes Noémie Lvovsky (e cila luan vetë rolin kryesor), nga ana plastike, nuk e shfrytezon dhe aq : heroina ruan po ate trup, po ate fizik prej 40 vjeçareje edhe ne te kaluaren. Pra ne thelb, me duket se kthimi pas ne kohe (gjithmone si me magji!) me shume se komik, eshte melankolik. Camille, aktore per nga zanati, me shume se kunder botes, dynjase qe e rrethon, duket se lufton me veten. Dhe eshte skena e fundit qe e konfirmon kete gje : e braktisur nga i shoqi pas 25 vitesh martese, pas nje revisit-e te se kaluares, Camille arrin ti thote ketij te fundit ato qe mendon. Kesaj rradhe pa histeri dhe klithma. Dhe e gatshme te behet nje aktore, kesaj rradhe per veten e saj.
De la dialectique, non ?

7.5

trailer i filmit : 
YouTube – Camille redouble

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°

“Like Someone in Love” -film japonez me regji te iranianit Abbas Kiarostami

C’fare ndodh kur nje regjizor (te pakten i famshem, siç thuhet rendom) nuk xhiron filma ne vendin e tij ? Pergjigja eshte e ndryshme per regjizore te ndryshem : per shembull, Woody Allen sillet si pordha neper breke kendej nga Europa dhe ben filma-kartoline si ky ketu ose si ai atje. Pra, turizem kinematografik. Ndersa me Kiarostamin, te cilit i eshte ndaluar te xhiroje ne vendlindjen e tij Iran, duket se puna ndryshon disi : nese filmin e tij te parafundit e pat xhiruar ne Itali (The Certified Copy), kete te ketij viti (te prezantuar edhe ne Festivalin e Kanes 2012), te titulluar “Like Someone in Love” e xhiroi ne Japoni. Dhe me ç’me duket mua, nuk duket se ka lidhje me turizmin, qofte dhe me ate kinematografik. Per fatin e mire te spektatorit !

Megjithate, duhet pranuar qe mergimi le gjithmone nje gjurme te ‘pariparueshme’ ne vepren e nje regjizori, sidomos mergimi i detyruar: sikur te marrim si shembull vetem dy filmat e fundit te Tarkovskit, (”Nostalghia” xhiruar ne Itali ne ‘83-shin dhe “The Sacrifice” xhiruar ne Suedi ne ‘86-n, me ndihmen financiare te Bergmanit) : eshte mese evidente qe keta te dy kane diçka te ndryshme nga 5 filmat e meparshem te tij (realizuar ne Bashkimin Sovjetik te asaj kohe). Ndryshueshmeria ka te beje sa me nje far’ nostalgje per ‘token e humbur’, por po aq edhe me nje fare stampimi, dashur pa dashur, te markes ‘Tarkovsk’ mbi Italine (ne rastin e “Nostalghia”-s) ose mbi Suedine (ne rastin e ‘The Sacrifice’). Per tu treguar relaiste, duhet pranuar se nje far’ stampim te markes ‘Kiarostam’ mbi Italine e ndjeva edhe tek “The Certified Copy“, filmi i tij i parafundit, sikurse ndjeva (disi me pak, gjithsesi!) edhe ate mbi Japonine, tek “Like Someone in Love”. Megjithate, me duket se fale talentit dhe inteligjences se regjizorit ne fjale, filmi jeton e merr fryme ne vetvete edhe pertej stampes ‘kiarostam made in japon’, falë ideve qe perçon, fale mizaskenes etj etj (por per keto, duhet pare filmi !). Dua te them se filmi nuk duket si nje transpozim i markes “made in kiarostami” ne token japoneze dhe kaq.

Per nga ana skenaristike, regjizori iranian edhe kesaj rradhe (sikurse tek “Close Up” apo tek “The Certified Copy”) merret me raportet e-vertete/e-pavertete, realitet-genjeshter, por filmi ka trajta shume here me pak te hareshme se ata qe sapo citova : ‘loja’ (rrengu) tek “Like someone in love” mbaron me nje kthim shume here me te dhunshem ne relaitetin e gjerave, per me teper qe filmi trajton tema jo fort alegro (si ai i prostitucionit, mjerimit seksual… etj etj).
I ndertuar mbi bazen e nje qui pro quo-je, filmi flet per 3 vetmi : ate te nje pensionisti, shkrimtar ne profesion (qe ne disa rrethana te ngaterruara, hiqet si gjyshi i nje vajze te re studente japoneze, e cila per te siguruar jetesen ushtron edhe profesionin e call-girl), ate (vetmine) e vajzes ne fjale dhe ate te te dashurit te saj (qe nuk e di se e dashura e tij eshte edhe prostitute).

Ne fakt, Kiarostami nuk denoncon te paverteten (fallcon). Perkundrazi, e perdor per te pershfaqur (dhe per te perqafuar, permes filmit te tij) realitetin. Sidomos permes reflekseve te xhamave (te qytetit), te vetures, te lokaleve te nates etj etj. Jo rastesisht vihen ne film prane njeri-tjetrit dy personazhe kaq te ndryshem ne pamje te pare : Takashi, nje pensionist ne pleqerine e tij (intelektuali, ‘puna mendore’), dhe Akiko, nje studente ne kulmin e lulezimit te saj (punetorja seksuale- ‘puna fizike’). Eshte pak a shume e njejta gje qe ben edhe egjiptiani Yousry Nasrallah tek “Pas betejes” me dy personazhet e tij. Universalja tek specifikja : “Si dikush qe duket se ka rene ne dashuri !” (like someone in love)… Por a ka rene vertet ??
Encore et toujours… DE LA CONTRADICTION !

7.9

trailer i filmit : 
YouTube – Like Someone In Love (2012) – Official Trailer

 

Posted on 17th October 2012
Under: Te ndryshme | 4 Comments »

“DISTRICT 9″ – film jug-afrikan nga Neill Blomkamp

 

Peter Jackson, regjizori neo-zelandez i “The Lord of the Rings” na qenka impresionuar aq shume nga projekti filmik i regjizorit te ri jug-afrikan Neill Blomkamp, sa dhe e ka financuar filmin e ketij te fundit “District 9“. Thene shkurt, producent i “District 9“, film i nje regjizori te ri jug-afrikan krejt te panjohur deri me sot ( e te quajtur Neill Blomkamp) nuk eshte kerkush tjeter veçse i famshmi Peter Jackson.

Dmth, ndalu Beg se ka hendek ! Me demek, jo vetem qe filmi ka korrur jo pak sukses ne USA (e tani edhe ne Europe), por dhe shtypi e levdon me te madhe punen e ketij regjizori te ri. Me demek, e kisha per “detyre shtepie” me shku me e pa kete film, kaq te perfolur (me se shumti, per mire !).

Rezultati eshte (per mendimin tim)… comme-ci, comme-ça… Me nje fjale, ç’ka
Sikur ka më shume zhurme se sa do te meritonte ky film. Mua, personazhi kryesor më duket antipatik, dhe forma pseudo-dokumentareske e filmit s’ka asgje te veçante e origjinale, perkundrazi, shpesh duket si skeç televiziv. 45 minutat e fundit te filmit jane puro “film me lufte“, zhanër per te cilet nuk kam ndonje afeksion te veçante… (edhe pse jam koshient i meritave teknike, ne realizimin e skenave te veshtira “me lufte”…).

Historia e filmit : jashte-tokësorët qe prej 28 vitesh kane mberritur ne planetin tone dhe jane vendosur mbi qiellin e Johansburgut, kryeqytetit te Afrikes se Jugut. MNU (Multi-National United), nje firmë private, merret me menaxhimin e jashte-tokesoreve, rreth 2 miljon prej tyre ndodhen ne nje kamp qe quhet “DISTRICT 9“.

***

Posted on 29th September 2009
Under: Afrike | No Comments »

“INLAND” – film algjerian me regji te Tariq Teguia

Tariq Teguia, regjizor i ri algjerian (me studime te bëra ne France), ka pas bere nje film te pare shume shprese-dhënës: “Më mirë Romën sesa ty“:
Ky eshte filmi i tij i dyte. Qe konfirmon talentin e te parit.
Temat e filmit jane ato te shek XXI : nomadizmi, terrorizmi, klandestinët.
I realizuar me shume pak parà, rralle mund te kem pare nje film qe perdor me kaq mjeshteri kuadrin dhe dritën. Dhe ka nje tension te paparë ne cdo plan filmik, edhe pse ne aparence, behet fjale per nje histori “te qete” te natyres Antonioniane.

I vetmi “problem” i filmit eshte nevojshmeria e tij. Ne nje interviste qe lexova, regjizori shpjegon se po perpiqet ta shfaqe kete film ne Algjeri, dhe kembengul qe filmi eshte, para se gjithash, nje film algjerian (dhe jo francez). Problemi eshte se Algjeri, kryeqyteti i Algjerise, ka gjithsej veçse 4 kinema dhe, edhe ato pak fare kinema qe jane, nuk jane te predispozuara te shfaqin filma te kesaj natyre. Si rezultat i ketyre fakteve, filmi eshte shfaqur ne pak salla “art & essé” ne France, dhe … kaq. Dhe eshte pare ndofta nga 4 a 5 mije spektatore franceze dhe … kaq. Dhe eshte shfaqur ne disa festivale filmash dhe … kaq.
Problem nuk eshte numri i spektatoreve (po te ishte numri, surrogatot komerciale qe qarkollojne neper kinema anembane botes, i bie te jene filmat më te mire, gjë aspak e vertete!!), pra problem nuk eshte numri i spektatoreve, por cilet spektatore e shikojne nje film te tille, cilit publik i adresohet filmi.
Deri me tani, ata jane te gjithe franceze ose disa europiane qe e kane pare filmin ne festivalet perkatese ku ai eshte prezantuar.
Por, ky nuk eshte qellimi i regjizorit, per te cilin, eshte mbi te gjitha publiku algjerian qe do te duhej ta shihte filmin e tij. Gje qe eshte praktikisht e pamundur. Keshtu qe mbetet ne fuqi pyetja : Tariq Teguia, me gjithe talentin dhe perkushtimin qe ka per artin e shtate, a ja vlen te vazhdoje te realizoje (dhe prodhoje, meqe eshte ai vete producent i filmit) nje kinematografi te tille??

 

***

Posted on 8th May 2009
Under: Te ndryshmeAfrike | No Comments »