VI. SIPAS KOMBESISE

Todo sobre mi vida (“Dhimbje dhe famë” [Dolor y gloria] – film spanjoll me regji të Pedro Almodovar)

Nuk i kisha pare dy filmat e fundit te me te famshmit regjizor aktual spanjoll, pra te Almodovarit : as “Los amantes pasajeros” por as “Julieta” (te cilin, ne fakt, do doja ta shihja nje dite). Nuk me paten interesuar : qe prej “La piel que habito  (Lekura nen te cilen jetoj), film qe me kish zhgenjyer, kisha krijuar pershtypjen se Almodovar nuk mund te ‘riciklohej’ më dhe e kisha braktisur, si te thuash, pa ndonje inat (filmi i fundit i tij qe me ka pas pelqyer ka qene “Perqafimet e ndrydhura, në 2009)

Por “Dolor y gloria” jo vetem u prit fort mire ne festivalin e fundit te Kanes por ato medie te cilave ua kam deri diku besën, mendonin se filmi e meritonte plotesisht Palmen e Arte (çmim qe Almodovar nuk e ka marre kurre). Dhe levdatat ishin me superlativa.

E qe ne fakt, jane te merituara.

*

Résultat de recherche d'images pour "dolor y gloria poster"  “Dolor y gloria” eshte film thellesisht autobiografik, biles eshte hera e pare qe Almodovar ben nje te tille (edhe pse, në plot filma te tij fshiheshin elemente autobiografike).

Historia eshte ajo e Salvador Mallo-s, nje regjizor tek te 50-at (qe kohe me pare ka njohur nje sukses te jashtezakonshem (gloria) por qe aktualisht nuk ben më filma per shkak te dhimbjeve (dolor) te shumta fizike per shkak te te cilave ai vuan. Rastesisht, Salvadori ritakon Alberto Crespo-n, aktorin-fetish te tij te dikurshem me te cilin eshte zemeruar prej shume vitesh.
Salvadori, gjithashtu, rikujton gjate filmit femijerine e tij me nenen e saj ne Paterna,  qytetin e vogel te lindjes (rolin e te jemes e luan Penelope Cruz)

Rolin e regjizorit e luan Antonio Banderas, aktor-fetish i Amodovarit në plot filma te tij. Pra eshte me teper se evident karakteri aurtobiografik i filmit i cili, fare mire mund te quhej “Todo sobre mi vida” (si homazh i nje tjeter filmi te Almodovar e qe titullohej “Todo sobre mi madre” (Gjithçka mbi nenen time) : GJITHCKA MBI JETEN TIME !

Résultat de recherche d'images pour "almodovar banderas"

*

Filmi i mire, shume shume i mire biles!  Në pamje te pare, ai nuk permban asnje intrige dramatike : personazhi kryesor ka vetem nje objetiv : te qetësoje dhimbjet e tij fizike (kryesisht nepermjet drogerave te forta si heroina) dhe keshtu te kete mundesi te rifilloje aktivitetin e tij profesional. Por Almodovar arrin te perçoje nje fuqi emocionale qe sot eshte fort e rralle në kinema ! (pa dyshim, pêrmes melankolise se gezueshme, karakteristike jo pak tipike e filmave te tij).

Shumë spektatorë mund te thone se filmi eshte nje far “8 & ½” e Fellinit. Dakort (po te kemi parasysh qe nje pjese e mire e tij ngrihet mbi kujtimet (souvenirs), biles shpesh edhe ato intime (filmi, meqe rà fjala, mund te titullohej edhe me nje titull te tretë: HUMILITY – Përunjësi), por lënda kinematografike e spanjollit nuk ka shume te beje me ate te italianit dhe eshte e nje tjetre natyre nga “8 & ½”.

E meqe dolem tek filmat autobiografike, ja nje top-15, sigurisht subjektiv, i filmave te mi te preferuar autobiografikë 

1. The Mirror (Zerkalo) – film rus me regji te Andrej Tarkovskit

 

 

 

 

2. 8 & ½  – film italian me regji te Federico Fellinit

 

 

 

3. Ne nuk do plakemi bashkë (Nous ne vieillirons pas ensemble) – film francez me regji te Maurice Pialat

 

 

4. The time that remains – film palestinian me regji te Elia Suleiman

 

 

5. Caro diario – film italian me regji te Nani Morettit

 

 

6. The boys from  Fengkuei – film taivanez me regji te Hou Hsiao Hsien

 

 

7. Rruga Santa Fé – dokumentar kilian me regji te Carmen Castillos

 

 

 

8. Vizita, ose: kujtime dhe rrefime (Visite ou mémoires et confessions) – film portugez me regji te Manoel de Oliveira

 

 

 

9. JLG/JLG autoportrait de décembre – film francez me regji te Jean-Luc Godard

 

 
10. Takeshis – film japonez me regji te Takeshi Kitano

 

 

 

11. Le filmeur – film francez me regji te Alain Cavalier

 

 

Image associée12. Portret i nje vashëze në Bruksel në fund te viteve ’60 – film belg me regji te Chantal Ackerman

 

 

 

13. Si jam grindur me jeten time seksuale (Comment je me suis disputé… ma vie sexuelle) – film francez me regji te Arnaud Desplechin

 

 

Image associée14. Të dashurat e mia te femijerise (Mes petites amourueses) – film francez me regji te Jean Eustache

 

 

 

15. Mektoub my love – film francez me regji te Abdellatif Kechiche

 

 

*

Filmit te fundit te Almodovar sigurisht qe i duhet gjetur nje vend ne kete liste

Image associée

Nota 9.0

TRAILER :

 

 

Advertisements

Kupa tashmë e derdhur e vëllezërve Dardenne (“I riu Ahmed” [Young Ahmed] – film belg me regji te Jean-Pierre & Luc Dardenne)

Résultat de recherche d'images pour "young ahmed movie"

 

Herën e fundit me vellezerit belgë jemi takuar në dhjetor të 2016 me filmin e tyre të parafundit «La fille inconnue» (Vajza pa emër). Ashtu si dhe pararendësi i tij, edhe «I riu Ahmed» (Le jeune Ahmed) ishte ne listen e 20 filmave konkurues per Palmen e Arte ne festivalin e fundit te filmit ne Kanë (2019) prej nga u kthye bile me çmimin e mizaskenes (dmth çmimin «Best Director »). Ohoho, lum si ata : Dardenne-t e kane pasaporten e tyre per te shkuar në Kane pa date skadimi, pra te perjetshme. Pothuaj njesoj edhe çmimet. Nejse, pak rendesi ka kjo (por duhet pranuar se dhe nga ky aspekt, eshte bere çik problematike pjesemarrja e tyre automatike ne eventin më te rendesishem kinematografik në bote).

*

Heren e fundit, pra para 3 vjetesh, isha shprehur se «Vajza pa emer» (La fille inconnue) ishte pika e ujit qe derdhte kupen e mbushur te filmave te tyre. Domethene : film i tepërt qe perserit skemën tashme pothuaj te ezauruar te filmave te vellezerve belgë. Që i bie: heroi(na) kryesor(e) kembengul si mushka te realizoje objektivin e tij(te saj) “si puna  budallait“, nderkohe qe ka kunder gjithe mjedisin perreth tij(saj). Shkurt, nje konstruksion i kalkuluar ne baze te nje modeli.
Jezusi me nje fjale.

*

Image associéeProblemi eshte se kesaj rradhe Dardenne-t kane prekur fundin (ose thene ndryshe : vazoja tashme ishte e mbushur ndaj duhej me patjeter te pakten te ndryshohej vazoja). Dhe kulmi eshte se kemi te bejme me nje… Rosetë te dyte. «Rosetta», 1998, Palmë e Arte ne festivalin e Kanës, eshte filmi i tyre i katert dhe ne nje far’ menyre eshte ‘nona’, pra modeli mbi te cilin mbeshteten pothuaj te gjithe filmat pasardhës te tyre (periudha 1998-2018).

Qe prej asaj kohe, pra duke filluar nga «Rosetta» e cila :
–  në fund te filmit behet gati te hedhe ne erë me anê te gazit mobilhome-in (camper-in) e saj duke vrare edhe veten me ate rast (por nuk i shkon deri ne fund gjestit)
– «Lorna» (2008), shqiptarja qe qellon veten e pastaj ngré padi kunder burrit se me demek eshte ai dhunuesi, me qellim qe te realizoje divorcin;
– «Çuni me biciklete» (2011) bie nga pema, por (sigurisht) qe nuk vdes
– Marillon Cotillard tek «2 dite & 1 nate» (2014) kaperdin nje grusht me ilaçe gjumi por dhe ajo (sigurisht!!) qe po ashtu nuk vdes
– doktoresha tek «Vajza pa emer» (Une fille inconnue, 2016) e cila bie ne gropë por siguriiiisht qe ja arrin te dale prej gropës

Etj, etj.

Dhe vijme tek «Young Ahmed». Sigurisht qe edhe Ahmedit do ti ndodhe diçka (ma falni kete SPOILER) : ai kacavjerret majë nje pallati dhe… sigurisht qe bie !

***

Dy fjale gjithsesi per historine e filmit:
«I riu Ahmed»  trajton nje nga temat më te nxehta te aktualitetit në vendet europiane (dhe jo vetem) : ate te radikalizimit islamist.

Në qender eshte pra Ahmedi, nje adoleshent tek të 13-at. Ahmedi eshte nje çun shume i urte, shume i perkorë, shume i edukuar. Cik trashaluq fizikisht, Ahmedi eshte shume i devotshem, si te thuash: syrit te spektatorit nuk mund te mos i bjere ne sy urtesia e tij dhe silueta prej çuni te sjellshem qe jeton me te jemen franceze, e cila eshte divorcuar nga i shoqi (i cili padyshim qe duhet te kete qene me origjine arabe, por qe spektatori nuk e sheh ne film). E ëma eshte pijanece (e mesojme kete gje permes nje bisede te shkurter ne familje) dhe Ahmedi (sigurisht !) e urren kete gje. A thamë qe Ahmedi eshte çun i devotshem? E ka gati te shkruar ne balle.

Por ja qe Ahmedi eshte kembe e koke nen influencen e nje imami ekstremist (te cilin e shohim edhe ne film). Keshtu qe nje dite, Ahmedit «ja jep truri» dhe per pak (sigurisht qe jo !) sa nuk vret mesuesen e tij «të pafé», edhe pse imami nuk i ka thene kurre te kryejë nje akt te tille. Por duke qene se ai eshte nen 16 vjeç, Ahmedi nuk mund te beje burg keshtu qe e çojne ne nje qender edukimi. Por dhe atje, a ha, sigurisht qe Ahmedi nuk heq dore nga fiksimet e tij islamiste: o do e vrase zyshen e tij te pafé, o rashe e vdiqa (oops !).

Ja kaq eshte historia. Fundin fare nuk po e them, por ç’rendesi ka : une e shtyva kohen në kinema duke parashikuar se ç’do ndodhte minute pas minute me Ahmedin. Dhe sigurisht qe i gjeta te gjitha.

Résultat de recherche d'images pour "le jeune ahmed film"

*

E megjithate, pra edhe pse tema eshte nga më delikatet sot per sot, film më të pademshem (pra as shpirtkeq, as shpirtmire, as cinik as xhentil, as… as…) nuk me kishin zene syte !

Padyshim, vellezerit Dardenne i jane ruajtur si djallit temes se nxehte te radikalizmit islamist dhe nuk kane guxuar per asnje sekonde te vetme te japin, qofte dhe ne menyre te vaket, nje opinion te tyrin. Fare! Kane aplikuar si me kalk skemen e lartpermendur te «Rosetta»-s (dmth te Jezuit)  dhe ohoho, u bë filmi. Nga ana tjeter, juria torollake (në ¾ e saj) e festivalit te filmit në Kanë doemos qe s’ka pare ndonjehere nje film te Dardenne brothers dhe sigurisht qe do ja jepte nje çmim. Shkurt : vellezerve Dardenne u ka rene bixha.

Konkluzion 1 :

Pergjithesisht, per filmat e keqij horror, thuhet: filmi nuk më ndolli madje as frikë (I’m not even afraid !).
Per «Të riun Ahmed» do thosha : madje as shqetesues (turbullues).

Konkuzion 2 : në shkofsha më ne kinema per te pare nje film te vellezerve Dardenne, u befsha… belg !

Nota 4.0

 

TRAILER :

 

Kina, emër i gjinisë femërore («Ash is purest white» – film kinez me regji te Jia Zhang-ke)

Image associée

Duke qene se nga njera anë i kam parë te gjithe filmat e Jia Zhang-ke-së (regjizori-simbol i kinematografise autoriale kineze !) por duke qene se nga ana tjeter kam qene disi i zhgenjyer me «Mountains may depart», filmin e tij te fundit, nuk e mohoj se hezitova te shkoj te shoh punen e fundit te tij.

«Ash is purest white» ishte ne listen e 20 filmave per Palmen e Arte në festivalin e parafundit te filmit në Kanë (dmth në 2018) dhe habitem qe nuk e fitoi atë, po te marrim parasysh kendveshtrimin e jurive te atij eventi si dhe nje far’ konsensusi qe propozon filmi (do shpjegohem me poshte se per ç’e kam fjalen), shto faktin qe regjizori ne fjale eshte nje frekuentues tradicional i atij festivali.

Gjithsesi, «Ash is purest white» eshte shume më pak monumental se «Mountains may depart», shume më pak i influencuar estetikisht nga Hollywoodi apo kinematografia europiane dhe, per fat, shume më teper intimist dhe minimalist. Pra shume më teper Jia Zhang-ke-ist.

***

Image associéeHistoria :
Ngjarjet zhvillohen ne Datong, nje qytet prej 3 miljon banoresh te provinces kineze te Shanxi-së, ne veri-lindje te Kines, jo fort larg Pekinit. Behet fjale per nje histori te veshtire dashurie midis Qiao-s, nje ish-kercimtareje (rol i luajtur nga  Zhao Tao, muza artistike e regjizorit prej vitesh!) dhe Bin-it, nje gangsteri provincial.
Ngjarja shtrihet në 17 vite (2001-2017).

***

Po ta mendosh mire, në fund te fundit filmi eshte nje polar (film policor), por qe na shfaqet para syve si portreti i nje gruaje.

Po shpjegohem : zhanri i stermadh i dramës (drama, ne anglisht) ka nje nëndarje qe quhet «portret-gruaje» (sikurse ka dhe nendarje te tjera si «portret femije» apo adoleshenti apo burri… etj).

Biles jemi qe jemi, ja nje top20 subjektiv imi i filmave «portret-gruaje» :

1. Wanda – film amerikan me regji te Barbara Loden (Loden ishte gruaja e te famshmit Elia Kazan, dhe ky eshte i vetmi film qe realizoi ne jeten e saj, por qe ishte filmi-lajmetar i nje epoke të tërë : “New Hollywood”: 1970-1976)

 

Jeanne Dielman2. Jeanne Dielman – film belg me regji te Chantal Akerman

 

 

 

3. Opening Night – film amerikan me regji te John Cassavetes

 

 

 

4. Alexandra – film rus me regji te Alexander Sokurov

 

 

5. Lola – film francez me regji te Jacques Demy

 

 

6. Aquarius – film brazilian me regji te Kleber Mendonça Filho

 

 

7. The purple rose of Cairo – film amerikan me regji te Woody Allen

 

 

8. Jackie – film amerikan me regji te kilianit Pablo Narrain

 

 

 

9. On the Beach at Night Alonefilm jug-korean me regji te Hong Sang-soo

 

 

 

10. Persona – film suedez me regji te Ingmar Bergman

 

 

 

 

11. My life to live (Vivre sa vie) – film francez me regji te Jean-Luc Godard

 

 

 

 

12. The bitter tears of Petra von Kant – film gjerman me regji te Warner Fassbinder

 

 

 

 


13. La Strada
– film italian me regji te Federico Fellinit

 

 

 

14. The effect of the gamma rays on man-in-the-moon marigolds  – film amrikan me regji te Paul Newman

 

 

15. Elle – film francez me regji te hollandezit Paul Verhoeven

 

 

16. Chouga – film kazak me regji te Darezhan Omirbaev

 

 

17. The Queen – film anglez me regji te Stephen Frears

 

 

18. The circle (Dajre) – film iranian me regji te jafar Panahi

 

 

19. A gentle woman (Une femme douce) – film francez me regji te Robert Bresson

 

 

 

20. Nje diell i bukur i brendshem – film francez me regji te Claire Denis

 

 

 

21. Veronika Voss – film gjerman me regji te Warner Fassbinder

 

 

 

22. A woman under the influence – film amerikan me regji te John Casavetes

 

 

 

***

Tani ti kthehemi filmit te Jia Zhang-ke-së. Pra sic thash me lart, behet fjale per nje protret-gruaje (heroina kryesore eshte prezente në pothuaj te gjithe planet filmike). Në te tilla raste loja e personazhit kryesor merr nje rendesi te veçante dhe duhet thene se aktorja Zhao Tao eshte vertete e jashtezakonshme. Por ç’eshte interesant eshte fakti qe, gjithsesi, ndjehet dukshem qe fjalen e fundit e ka regjizori (dhe jo aktorja-e-gjithpushtetshme, siç ndodh jo rralle në kesi lloj filmash), duke i dhene mundesi filmit te shihet edhe si nje roman i historise dhe metamorfozes se Kines se sotme (pak a shume ne sensin epokal te romaneve te Balzakut).

Film i mire (më intrigoi dhe e pashe me jo pak pasion!), sa polar romantik aq edhe melodrame me mafiozë, «Ashes is purest white»  eshte, in fine, portreti i vete Kinës (Kina, emër i gjinisë femerore!)

nota: 8.5

 

Résultat de recherche d'images pour "ASH IS PUREST WHITE"

Trailer :

 

 

 

K si komunist apo si k-pop[corn]? (“Parasite” – film korean me regji të Joon-ho BONG)

Résultat de recherche d'images pour "Bong Joon Ho palme d'or"

Kete vit Palma e Arte e festivalit te filmit në Kanë shkoi në Korene e Jugut. Kujt tjeter perveç se regjizorit te «The Host» (apo « Snowpiercer »  apo « Mother » apo « Okja ») do ti takonte ky privilegj ?
Pra, pas nje periudhe amerikano-netflixiane, Joon-ho BONG i eshte kthyer vendlindjes dhe ka bere nje film jo vetem te xhiruar në Kore, por qe merr persiper te na rrefeje per koreanët, per hallet e tyre, pra si i kane punet e tyre te brendshme (e deri edhe te jashtme : tek «Parasite» ka dhe nje alegori te raporteve me sivëllain koreano-verior por nuk po them më shume per te mos ‘spoiler’-izuar filmin).

*

Image associée Historia me dy fjale : e gjithe familja Ki-taek eshte e papunë. Nje dite, djali i saj 20 vjeçar ja del te jape mesime anglishtjeje per vajzen e ré te nje familjeje pasunare te quajtur Park. Qe nga ky moment, te dyja familjet hyjne ne nje rreth vicioz diabolik per te cilin nuk dua te tregoj shume.

*

BONG Joon-ho vazhdon fiks aty ku e ka lene me «Snowpiercer» : me luften e klasave. Dhe, sikurse «Snowpiercer», edhe «Parasite» te le shijen e nje lufte klasash «for dummies», sidomos fundi i tij (fundi, në sensin skenaristik, sepse filmi, ne teresine e tij, eshte pazgjidhshmerisht i lidhur me skenarin). Une e kuptoj qe filmi eshte shitur me nje reklame ku shkruhet «mos e tregoni filmin, ju lutemi shume », por une di po ashtu qe, nje film i mire (ç’eshte nje film i mire ?) nuk ka nevoje te beje paralajmerime te tilla (te cilat ne fakt jane per te maskuar anen entertainment te filmit). per te cilen do flas më poshte…

Shkurt, koreani i talentuar Bong ka diçka te ngjashme me amerikanin e talentuar Tarantino : jane te dy jo pak marifetxhinj si regjizorë (nuk po them hilacakë, por më se shumti marifetxhinj në sensin e zanatit, ne sensin disi teknik te fjales : psh, te dy perdorin ‘slow motions’ pa hesap !) por qe, në fund  (dhe, ne fund te fundit) filmat e tyre te lene shijen e diçkaje jo fort stimuluese ne planin estetik, artistik apo, te themi, intelektual. Ose ajo qe ka thene Godard per amerikanin («Tarantino est un faquin*») , do te vlente edhe per koreanin.  Ndofta jo rastesisht në posterin e filmit ne fjale, eshte shkruar: “Palma e Arte më accessible që prej “Pulp fiction” te Tarantinos“.

Shkurt : “Parasite”, film komunist “for dummies” apo film-popcorn? (ose më sakte, k-popcorn).
Apo te dyja bashke?

*faquin – fjale e vjeter franceze e shek XVII qe do te thote : individ banal, pa interes, impertinent.

Nota : 7.0 (me mik !)

Résultat de recherche d'images pour "parasite film"

TRAILER :