David Lynch

V. filmat e David Lynch (USA)

 Kam pas shkruar ketu nje portet te David Lynch tek tema “50 kineastet me te medhenj te shek XX”, keshtu qe nuk po ndalem perseri tek profili i tij artistik. Me kete postim, doja thjesht te konfirmoja dashurine time te pamate per filmat e tij !

Megjithate, vlen per t’u percaktuar diçka : Lynch eshte shembulli par excellence i asaj se sa ndryshojne veprat e nje regjizori, qofte ky dhe i talentuar, ne funksion te produksionit (pra financimit te filmit). Sa më te varur ka qene finaciarisht nga producentet, aq më pak të lirë kane qene filmat e tij (”Dune”, “Elephan man”, “Wild at Heart”, “The straight story” – te cilet edhe pse jane filmat më te njohur te tij, nuk jane domosdoshmerisht ata më te mirët !). Nderkohe qe, kur Lynch nuk ka realizuar filma te porositur nga kompanite kinematografike dhe nuk eshte kushtezuar nga producentët, ka realizuar edhe filmat e tij me te magjishem : “Eraserhead” (1976), “Twin Peaks: Fire Walk with Me” (1992), “Mulholland Drive” (2001), “INLAND EMPIRE” (2006) – me kete te fundit, ekzigjencat e tij artistike kane shkuar vertet shume shume larg !

TOP 5 personal per filmat e David Lynch :

1. Mulholland Drive
2. INLAND EMPRE
3. Fire Walk with Me
4. Lost Higway
5.  seria “Twin Peaks”

***

Posted on 17th August 2010
Under: Te ndryshme | 2 Comments »

Mulholland Drive

…….

Ok, ti me pyet per filmin qe une e konsideroj si filmin më te rendesishem te dhjetevjeçarit te fundit, ndaj, meqe eshte dhe e djele dhe kam pak kohe te lire, po te shkruaj diç me gjate. Se pari, Lynch-i vertet ben filma psikologjike, por kurrsesi “te rende”, ne sensin e gjuhes shqipe (film i rëndë = film lourd(fr.) = dull movie(ang.). Per mendimin tim, David Lynch ben thjesht filma me tru. Eshte e vertete se, “Mulholland Drive” eshte apoteoza e tij, kulmi i krijimtarise se tij kinematografike ku gjithshka permbyllet, fundi “kthehet” ne fillim, ose siç thote frëngu: “le boucle est bouclé” ! Tani te flasim per MD (Mulholland drive) : MD eshte film i “veshtire”, por i magjishem. Kuptohet, i adresohet nje publiku qe nuk eshte debutant ne kinematografi dhe qe ka PATJETER mbi 18 apo 20 vjeç. Ti thua se e ke pare vetem nje here dhe nuk di ku ja humbe fillin. Te siguroj qe edhe po ta kishe pare 3 apo 4 here, perseri do t’ja “humbje fillin”, edhe pse do t’ja humbje me pak se heren e pare. Dua te them se MD eshte si ato librat e rrallë dhe te jashtezakonshem qe, pasi e ke lexuar nje here, i kthehesh here pas here per ta konsultuar, dhe po aq here sa e “konsulton”, zbulon gjera te reja. Personalisht, MD e kam pare 2 here ne kinema, dhe pastaj, shume here ne DVD. Te jem i sinqerte, me dy heret e para, edhe pse ne kinema (pra vemendja eshte 100% e perqendruar tek ekrani magjik !!), pothuaj nuk kuptova gjë… Keshtu qe i intriguar jo vetem nga skenari “i ngaterruar” i filmit, por mbi te gjitha, nga menyra e rrefimit te filmit ne fjale, ju riktheva disa here, si puna e atij librit intrigues. Por per te kuptuar MD, duhet me qenë disi njohes edhe i filmave te meparshem te David Lynch-it (ti e ke fjalen per “Lost Higtway”, filmi i parafundit i tij, kur flet per nje film te tijin me Bill Pullman dhe Patricia Arquette), sepse tek filmat e Lynch-it, simbolika e ngjyrave (psh. ngjyra blu eshte vdekja) apo muzika, zhurmat, kane shume rendesi, pra ekziston nje fare “kodi” Lynch-ian. Tani: “A ta lodh koken Lynch-i ?”, sikunder shkruan ti : Varet, nese ke kenaqesine dhe kersherine ti hysh universit Lynch-ian apo jo. Pra, c’est un choix (it’s a choise !). Nese lexon frengjisht (meqe konstatoj se firma e mesazhit tend eshte ne frengjisht), une po te jap adresen http ku ndodhet nje shpjegim komplet i historise, por dhe i gjithshkaje qe lidhet me Mulholland Drive. Te siguroj se eshte nje tekst shume profesional, ndofta më seriozi dhe bindesi qe mund te ekzistoje ne Internet. Ne anglisht… nuk te propozoj dot gjë, nuk njoh web-site te fansave te Lynchit, edhe pse, SIGURISHT qe duhet te kete. Pra, adresa eshte: http://site.voila.fr/cineclub/realis…llanddrive.htm Sikurse thote frengu, “là, il y a tout”. Por te siguroj qe MD eshte film qe nuk mund te “kuptohet” (ne sensin e te kuptuarit te intrigës se filmit, te skenarit) vetem me nje te pare. Nese te jepet mundesia ta rishikosh, mund te lexosh paraprakisht teksit ne fjalë i cili do te ndihmoje shume ne ate qe e quajta “te kuptuarit” te filmit, dhe qe jo rastesisht e vendosa ne thonjeza, sepse, sikunder thote vete mjeshtri, pra Lynch-i, filmat e tij, sekush ka te drejte ti “kuptoje” …si te doje ! Megjithate, tek Mulholland Drive, sikuder tek te gjithe filmat e tij, gjithshka ka nje shpjegim, TOUT S’EXPIQUE ! tung ! (P.S. Me thuaj nese mund te lexosh ne frengjisht, perndryshe… do te me duhet ti futem nje dite “shpjegimit” te filmit ne shqip… dhe kjo gje, do pak kohë…) Fotografitë e Bashkëngjitura Fotografitë e Bashkëngjitura