David Cronenberg

“A dangerous method” – film amerikan me regji te David Cronenberg

Kur Cronenbergu ben nje film te ri (ritmi zakonisht eshte nje here ne dy vjet), une behem shend e verë sepse ai ka nje te mire : nuk del asnjehere huq, gjithmone filmat e tij jane ose te mire, ose shume shume te mire. I fundit fare-fare, “Eastern Promises” ishte i vetmi qe me kish zhgenjyer. Dhe me kujtohet fare mire arsyeja : Cronenbergu ne ate film, notonte ne ‘ujra’ qe nuk i njihte mire : kanadezo-amerikani Cronenberg, merrej me mafjen ruse ne Londer ! Dhe bente muuuu mos njohja e mire e atij universi nga ana e regjizorit.

Kesaj rradhe, Cronenbergu vazhdon te merret me Europen, kesaj rradha me ate te fillim shek XX, e më saktesisht, me dy psikiater te medhenj te asaj periudhe : Frojdin dhe Jungun. Dhe qe per mendimin tim, bie ne te njejtin gabim si tek ai i filmit te tij pararendes : më duket se Cronenbergu nuk merr vesh fort ndonje gje te madhe nga psikanaliza, edhe pse “Nje metode e rrezikshme” eshte para se gjithash nje roman (te cilin, kineasti e ka vene ne skene permes filmit te tij, i film i cili më se shumti me nxit te lexoj ndonje ditë librin, se sa te pelqeja atë).

Mendoj se “A dangerous Method” do dilte nje seri e mrekullueshme televizive, e realizuar qofte edhe nga vete Cronenbergu sepse, per shembull, si mund ti pershfaqesh 13 ore bisede (kjo ka ndodhur realisht) midis Frojdit dhe Jungut, në 3-4 minuta kohë, e ç’eshte me e keqja, permes nje mizaskene ultra akademike ??! Shto ketu faktin qe, per fat “te keq”, çoç marr vesh jo pak nga psikanaliza, keshtu qe e kisha te pamundur te shikoja nje film 1 ore e 40 minutesh, qe rrefente nje histori prikanalitike prej 11-12 vitesh, e gjitha kjo, siç thash me lart, permes nje mizaskene ultra akademike ???! Per shembull : heroina e filmit, e semure mendore, ulet ne karrike, perballë doktor Jungut (ose me dakt, ai qendron nga prapa), dhe fillon jo vetem te flase per jeten e saj (si me çeles !!  – gje e pamundur ne psikanalize !!), por dhe evokon babain e saj dhe femijerine e saj ne krye te 30 sekondave bisede !!

C’eshte per te ardhur keq, eshte fakti se filmi, i cili ka patur jo pak sukses tek publiku intelektual & inteligjent, te jep pershtypjen se eshte shitur si nje “produkt kulturor internacional”. Te njejten shije me kane dhene edhe “produktet” te tjera kulturoro-internacionale te ketij viti : filmi Nani Morettit, i Bela Tarr, i Alain Cavalier, i Aki Kaurismakit : te gjithe te krijojne pershtypjen se jane paketuar “siç duhet“, jane shitur “siç duhet“, nderkombetarizuar “siç duhet” : il sont rentrés dans leur frais – kur thote frengu ( e kane nxjerre lekun e tyre- ne shqip). Te jete kjo valle, per kinematografine autoriale europiane nje nga pasojat e krizes aktuale ekonomike ??  Ndofta !

Edhe nje mekat i fundit i filmit, edhe pse do ja beja kabull me shume deshire, nese “A dangerous method” do me pelqente qofte dhe i folur ne anglisht. Pra e kam fjalen per gjuhen e filmit. Frojdi, Jungu, gjermano-foles par excellence, tek “A dengerous method” na flasin gjithe kohen… anglisht ! Ok, une e di qe nje anakronizem i tille, ka vite dhe dekada qe eshte pranuar nga arti kinematografik (egjiptianet e vjeter, Aleksandri i madh, hitlerianët e ‘Listes se Shindlerit’ te Spielbergut etj etj, shqepen duke fol ne anglisht ne filmat qe u kushtohen atyre !! ). Une e di se, edhe e anasjellta, nuk eshte kusht qe filmi te jete automatikisht i mire (per shembull : Jezu Krishti vertet flet ne aramisht, tek “Pasioni i Krishtit’ i Mel Gibsonit, por ai eshte nje nga filmat me te qelbur, debile e imorale te gjithe historise se kinemase !!). E megjithate, te injorosh teresisht te folurin ne gjuhen autentike te personazheve historikë, me duket po aq e ezkagjeruar, sidomos per nje film te kalibrit te Cronenbergut ! Dreqi e mori ! Per me teper qe “A dengerous method” eshte i bazuar tek fjala, tek fjalët (fundja, psikanaliza me fjale behet, nuk behet me pune krahu !!) Fjala, tek ky film, eshte nje element artistik, qe integrohet ne estetiken e vete filmit. Dhe qe çuditerisht, e degjojme vetem ne anglisht…

Pra : a mos ndofta filmi i Cronenbergut do kish qene më i mire nese do kish qene ne gjermanisht ?? Sigurisht, casting-u i aktoreve nuk do kish qene ky qe eshte (Viggo Mortensen, Michael Fassbinder…); pa dyshim qe ky casting, do kish qene i nje niveli me pak prestigjoz. Por jo automatikisht më i keq ! Po ashtu, nese filmi xhirohej ne gjermanisht, do kish me pak buxhet. Ok. Por kjo prap nuk do te thote se do te ishte më i keq ! Ndofta biles mund te ishte… me i mire !

5.0

trailer i filmit :


YouTube – A Dangerous Method – Official Trailer [HD]

***

Posted on 26th January 2012

Under: USACronenberg | No Comments »

Advertisements