Eksperimental

“RUHR” – film eksperimental me regji te James Benning

Po të lë menjanë rastet kur kam pare fragmente filmash ekseprimentalë neper ekpozita artesh figurative, i bie qe kjo te jetë hera e dyte qe shikoj nje film eksperimental, ne totalitetin e tij ( kisha pare vjet, “Five” te Kiarostamit, ne dvd). James Benning (tek te 70-at), regjizori i “RUHR”, qenka nje nga autorët më në zë te ketij zhanri filmik, pra te filmit eksperimental. Kjo eshte hera e pare qe shikoj nje punë te tij e do doja shume te shihja punimet e tjera !!

Ne fakt, perdorimi i termit eksperimental nuk më duket dhe aq adekuat, pershtypja ime eshte se filmat e mire esperimentalë kane po aq elemente te fiksionit (filmit artistik) sa dhe atij ekpserimental : e njejta pershtypje mu krijua edhe me “RUHR” te James Benning, qe merr temen nga zona industriale e Ruhr-it, ne Gjermani.

Filmi eshte i ndare ne dy kapituj :
kapitulli i pare, perbehet nga 6 plane fikse, te barabarte ne kohe. I dyti, nga nje plan i vetem fiks, qe zgjat nje orë.

6 planet e para filmike fikse, tregojne secili nje aspekt te zones industriale te Ruhr :

1.nje tunel autostrade,
2. nje interier uzine,
3. nje pyll,
4. nje interier xhamije,
5. nje mur,
6. nje rruge lagjeje.

    

James Benning-ut, regjizorit, ne fakt, i intereson vetem nje gje : nderhyrja e dhunshme (irruption) : ne tunel, nje veture qe mberrin; në pyll, nje avjon qe shfaqet e qe lë te supozosh se nje aeroport ndodhet diku afer etj etj. C’eshte e habitshme eshte fakti se sa intensitet ka ne keto plane fikse : ky intensitet lind sa pergjate momentit kur ndodh nderhyrja e dhunshme, po aq edhe gjate

fiksitetit permanent te planit filmik. Pra pak a shume si puna e muzikes klasike, ku nganjehere, nje moment scherzo “fshihet” brenda nje simfonie. Nderhyrja e dhunshme perben, ne fakt, vetë sekretin e planit filmik, ndersa koha qe rrjedh pas kesaj nderhyrjeje, eshte kohë ngazellimi dhe shijimi i asaj qe zbulon syu. Shkurt : habia (ne sensin : astonishment) fshihet po aq ne hapsire (”nderhyrja e dhunshme”) sa dhe në kohë (fiksiteti i planit perrreth 10 minutash) i cili , ne fakt, ka per qellim qe te koncentroje shikimin e spektatorit rreth asaj qe leviz, qe gjallon ne nje vend te caktuar gjeografik (interier xhamie, rruge lagjeje, kthese autostrade… etj etj).

Sa per kapitullin e dyte te filmit : ai perbehet nga nje plan i vetem fiks, qe zgjat nje ore, e qe pershfaq oxhakun e nje uzine, ne perendim te djellit, ne mbremje.

Plani filmik ben te bashkejetojne ne brendesi te tij dy tipe imazhi: mundeson bashkjetesen e ‘nderhyrjes se dhunshme’ e te papritur te nje elementi (ne rastin konkret, volume te stermedha tymi dalin nga gryka e oxhakut, pasi bien sirenat), me ‘imobilizmin’ (”statizmin”) e planit filmik (pergjate nje ore).

In fine, e fuqishme tek “RUHR”, eshte fakti se regjizori, gjithe duke realizuar nje film eksperimental, na orfon nderkohe nje film dokumentar dhe poetik. Dhe mendoj se, t’ja arrish nje gjeje te tille, nuk eshte e lehte ! Ne vend qe te realizonte nje dokumentar te rendomte mbi rrajonin e Ruhrit ne Gjermani, James Benning, njesoj si nje piktor impresionist, na ofron disa “njolla” (nes sensin e piktures), disa “detaje”, duke na lene ne si spektatorë qe te “plotesojme” (ta imagjinojme) pjesen tjeter te tabllosë se tij.

9.90 

***

Posted on 11th March 2011
Under: Te ndryshme | No Comments »