IV. FILM FESTIVAL

E padukshmja e vëllezërve Safdie & co. (“Good time” -film amerikan me regji të Ben dhe Joshua Safdie)

U desh nje film i mrekullueshem amerikan per te me rikthyer shijen e te shkruarit te nje review-je per nje film te ri. Por dhe ndonje rastesi e madhe nuk eshte: kisha degjuar se ne festivalin e fundit ne Kanë, vellezerit Safdie, regjizoret e “Go get some rosemary” nje film i shkelqyer qe kisha pare në 2010-n), vinin me nje pune te re. Per fat te keq, në 2014-n, kisha humbur filmin e tyre te parafundit, “Made love in New York” (te cilin shpresoj ta shoh nje ditë !) gje qe ma shtonte padurimin per te pare “Good time”, I cili rrefen historine e dy vellezerve (sikurse dyshja e regjizoreve-vellezer !) te cilet dalin bllof gjate grabitjes se nje banke:   Connie (Robert Pattinson) arrin te zhduket pa lene gjurme, nderkohe qe Nick, handicap mendor, arrestohet nga policia.

Filmi rrefen 24 ore nga odiseja e Connie-t per te shpetuar Nick-un, duke rivalizuar pa u skuqur fare nga ndrojtja me thriller-at urbanë njujorkeze te mjeshtrit Scorsese : per ata qe kane pare « After hours » (film cult i vitit 1985 me ‘loser’ në rrethana gjithe e më katastrofike te heroit kryesor te saj, pergjate nje natë te rendomte ne qytetin qe nuk fle kurre : New York), pak a shume e njejta gje edhe me « Good time » : gjithe filmi rrefen perpjekjet 24 oreshe te Connie-t per te mundesuar nxjerrjen nga burgu te Nick-ut, vellait te tij.

*

Jean Luc Godard eshte shprehur se, edhe pse ne mund te shikojme filmat, kinematografinë e vertete (« filmin » ku luan filmi) nuk mund ta shikojme. Mund te shikojme vetem ate qe nuk mund te shikojme. Edhe pse në pamje të pare “Good time” duket film fort i drejtperdrejte, ‘realist’, ai eshte ilustrimi më perfekt i asaj qe thote Godard: kur dola nga kinemaja, mu desh po aq kohe sa kohezgjatja e tij per ta ‘ripare’ e rimenduar atë. Dhe vazhdoj ta rimendoj akoma.

*

Kinematografia (ne rastet kur eshte art!) eshte art kolektiv qe fabrikohet nga shume vete njeheresh : nese mizaskena e vellezerve Safdie eshte e shkelqyer, ajo kompletohet nga imazhet po aq te shkelqyera te nje kameramani te talentuar si Sean Prince Williams (dritehijet e tyre, porja impresionuese e negativit te filmit, underexposure e tij), nga skenari i nje tjeter regjizori-skenarist njujorkez, shume te talentuarit Roland Bronstein (shok i ngushte i vellezerve-regjizorë), autor i kryevepres « Frownland » (nje nga 10 filmat e mi te preferuar ne 2008). Obsesioni (artistik !) i ketij te fundit me fenomenin e handicapit perziet me obsesionet e vellezerve Sefdie (vellazeria, semundja… etj). Deri dhe muzika (gjeniale !!) e Daniel Lapotin, e hatashme (edhe pse, jashte mase prezente !!) dhe loja (po aq e hatashme) e Robert Pattinsonit jane si guralece te nje mozaiku te punuar ne menyre kolektive e demokratike (sekush vendin e tij ne kete ansambel te magjishem artistik). Deri dhe Benny Safdie, njeri prej dy vellezerve-regjizore qe luan rolin e vellait handicap ne film eshte… i papare ! (hera e pare qe e perdor kete fjale ne kete blog). Shkurt: mund të flitet për nje ‘bandë’ te vogel, ku gjithkush eshte në vendin e vet!

“Çelesi” i « Good time » eshte, per mendimin tim, personazhi i Crystal (adoleshentes qe e shohim vecse per disa minuta ne film) : ajo ka ‘rolin’ e kunderpeshes (sentimentale? ) te gjithe kesaj odiseje katastrofike abakadabreske dhe qe i lejon filmit te tejkaloje skemën scorsesiane te izolimit te figures mashkullore dhe divinizimin (kristik, shpesh here) te tij.

Ka shume ironi ne kete film. Shume. Por kurre, KURRE amà, cinizem. Personazhi i Crystal vigjelon mbi te (mbi filmin, mbi kë tjeter ?!).

*

Film « me aksion » në dukje (por KLITHME DASHURIE VELLAZERORE, ne te vertete! – kujtoni ç’thote Godard per kinemane e ‘padukshme’), « Good time » , film i bere me passion dhe talent, per fat i prezantuar ne konkurim ne festivalin e fundit ne Kanë per palmen e Arte, i ndihmon dy vellezerit-regjizore indipendente njujorkeze te shfaqin (e pershfaqin) idete e tyre po aq pasionuese per artin e 7-te (duke u mundesuar –te shpresojme !! – te gjejne mundesite financiare per filmat e tyre te ardhshem).

Jetë të gjate vellezerve Safdie.

Jetë të gjate bandës “Safdie & co.”

nota: 9.9

trailer :

Advertisements

Një Palmë e Artë për orgazmën femërore?

“La vie d’Adèle” -film francez me regji te Abdelatif Kechiche

3 ore zgjat filmi i cili mori nga duart e Spielbergut (presidentit te Jurisë) trofeun e Palmes se Arte ne festivalin e Kanës kete vit. Regjizor eshte francezi Kechiche, autor i nje tjeter filmi kontroversal : “Couscous me peshk“.

3 ore ‘epopé’ ! Historia eshte fort e thjeshte dhe ‘banale’: filmi ndjek kemba kembes Adelën (nga adoleshenca e saj e deri kur ajo i ka rreth 25 vjeç), pra nga viti i saj i fundit i gjimnazit (17 vjeç) e deri tek “dalja ne jete” (siç i themi ne në shqip rendom). Ose: qe nga aventurat e saj te para me djelmosha te moshes se saj e deri tek Dashuria e saj (me D te madhe) per… nje vajze! Per Emën.

Titulli i vertete i filmit eshte “Jeta e Adelës,  kapitulli i pare e i dyte” , ndersa ne vendet anglo-saksone, me ç’duket filmi do te dale nen titullin “Blue is the Warmest Color”, i cili eshte dhe titulli i comics (liber me vizatime) mbi te cilin eshte bazuar lehtazi filmi.

Kur Spielbergu u dorezoi aktoreve te reja (ne rolet e Adeles dhe Emes) Palmen e Arte, u tha se filmi ishte nje nga historite me te bukura te dashurise qe kish pare ai ndonjehere ne kinema, e qe me patjeter do tua keshillonte femijeve te tij ta shihnin. Nga ana tjeter, “Jeta e Adeles” ka ngjallur debat per tjeter gje: per dy skena te gjata (secila 10 munteshe), fort ‘realiste’ (siç thuhet rendom ne shqip, edhe pse ne fakt, nuk behet fjale per realizem), pergjate te cilave dy vajzat bejne dashuri.

Megjithate, edhe pse behet fjale per nje histori dashurie mes dy personash te te njejtit seks, edhe pse ne pamje te pare te krijohet pershtypja se filmi flet (pra trajton, pershfaq) dashurine homoseksuale (ne rastin konkret ate lesbike, dhe kjo, meqe dy skenat ne fjale kane per qellim te pershfaqin orgazmen femerore -gje shume e rralle ne kinematografi!), per mendimin tim thelbi i filmit (pra dhe qellimi i regjizorit, i cili eshte dhe skenarist i tij) eshte tjeter: eshte te na tregoje, pershfaqe ate qe ndodh me nje qenie njerezore pergjate kalimit nga mosha adoleshente ne moshen e pjekurise. Pikerisht ate “kalim” kufiri perpiqet te rrefeje “Jeta e Adeles”.

Une kam ca rezerva te miat per filmin. Ky Kechiche, per mendimin tim, ka diçka prej konvervatoreje ne trajtimin qe i ben temave ne filmat e tij : psh tek “Cous Cous” te krijohej pershtypja se ideja qe do te na perçoje regjizori ishte : “vetem permes punes mund te integrohesh”, ndersa tek “Jeta e Adeles” më duket se ka nje lloj determinizmi social e psikologjik bezdises : Adela, vajze proletarësh, eshte llupse, qaramane, i rrjedhin qyrre nga hundet, deshiron te behet zysh kopshti (dhe asgje me shume),  nderkohe qe Ema (flokë-bluja) vajze borgjezesh, pikturon, eshte artiste, jeton ne nje apartament ku pergjate ‘party’ qe ajo organizon projekton filma bardh e zi pa ze ne mur etj etj. Sigurisht, kjo mund te jete e vertete ne jeten e perditshme, biles jo vetem e vertete, por e zakonshme. Por: a eshte interesante kur kjo ‘perkthehet’ ne art, pra ne kinematografi?? Mua me duket se regjizori ngaterron universalen me banalen, te thjeshten me thjeshtezimin. Nese pergjate 60 minutave te para filmi arrin te pershfaqe portretin e nje adoleshenteje te turbulluar nga zbulimi i ngadalshem i homoseksualitetit te saj (ok deri ketu), 120 minutat ne vazhdim, te mbushura me ellipsis, m’u duken brutale konfuze dhe disi teorike : kalojme nga kronika (60 minutat e para) ne afresk (120 minutat e tjera) permes nje ‘muta vocale’ qe e autorizon kineastin te beje ca ellipsis te ‘çuditshme’ : qe nga momenti qe deshira (desire) u konsumua, skena pasuese eshte ajo ku heroinat shihen te ftohen per darkë njehere tek familja e njeres (proletarë qe hane makarona bolonjeze) pastaj e tjetres (borgjezet qe hane fruta deti – perkatesisht midhje te gjalla), a thua se çifti nuk ishte veçse tentative per te bashkuar dy klasa sociale te ndryshme, dy origjina sociale te ndryshme. Ose e gjitha kjo, mund te permblidhet me nje skene nga filmi, pergjate te ciles mesojme se, nese Adela nuk i ka qejf midhjet, eshte Emma ajo qe ja meson se si ti hajë (e cila mu duk metafore langaraqe, pasi midhjet, ne frengjisht supozojne edhe seksin femeror e, meqe Adela po behet lesbike, i bie se duhet te shijoje edhe midhjet).

7.0

TRAILER (me titra ne anglisht) : http://www.youtube.com/watch?v=LW1UfYdtcHg

click:

***

Posted on 22nd October 2013
Under: Te ndryshme | No Comments »