Author: kinoditar

Vdes George Romero, babai i të gjallëve-të-vdekur

Ashtu sikurse kinemane e ka shpikur dikush, dikush ka shpikur edhe zombit, te gjallet-e-vdekur te kinemase. Dhe ky eshte George Romero, i cili dje ka vdekur “prej verteti”. “Night of the Living Dead” (1968) ishte femija e tij i pare, koncepti i te cilit qe prej asaj kohe eshte kopjuar e sterkopjaur nga dhjetra e qindra te tjere regjizore. Deri ne dhimbje. deri ne maskaradë.
Romero ben pjese tek ata te pakte kineaste qe kurre nuk e tradhetoi artin e tij. Nje nje interviste krejt te fundit te tij, jo pa te drejte ai shprehej i indinjuar per paçavure te tilla hollywoodiane si “World War Z” me aktorin-biznesmen Brad Pitt apo per serine “The Walking dead”, filma apo seri ne te cilet tashme mungon teresisht satira sociale, kritika subversive ndaj shoqerise amerikane (aq e rendesishme ne filmat me zobi te Romeros!) per tu zevendesuar me skena me demek ‘te frikshme’ (ku thjesht shihen zombi qe bejne masakra: aksion dhe vetem aksion).
Filmi i tij i fundit qe pata pare ne kinema ishte “Diary of the dead” (2009), po aq entuziasmues dhe funeber sa dhe gjithe filmat e tjere te mjeshtrit te cilet, ne menyren e tyre, gjithmone kane reflektuar klimen politike dhe sociale te epokes.
George Romero is dead.
Long live the leaving dead !


Amerika është si shpirt (“Get out” – film amerikan me regji të Jordan Peele)

Amerikani Jordan Peele eshte humorist. Dhe per here te pare ka bere nje film. Shume serioz ne dukje (them ne dukje, sepse nuk dua të zbuloj skenarin: nje nga meritat e filmit eshte surpriza skenaristike, edhe pse, muhabeti eshte më i ngaterruar se kaq). Filmi titullohet “Get out”. Ka dale ne kinemate ne USA në shkurt dhe ka korrur nje triumf te vertete (gje e rralle per nje film pothuaj independent : veçse 5 miljon $ buxheti !) : kapi vendin e pare ne Box-office amerikan që ne javën e parë te shfaqjes neper kinema dhe ka mbledhur me teper se 200 milion $ fitime. Rekord i vertete!
Shtypi dhe kritika po ashtu ka qene hatashmerisht e favorshme: “New Yorker” shkoi deri aty sa ta krahasoje Jordan Peele me Bunuel-in e famshem.
Mbetet per tu thene kryesorja : filmi eshte i mire. Ose gati-gati eshte per te thene: paradoksalisht shume i mire.
Ja arsyeja:
Historia eshte ajo e nje vasheze amerikane (e bardhe si aspirina) e cila fton boyfriend-n e saj (te zi si qymyri) per te kaluar nje week-end tek prinderit e saj waspy (e shkuar waspy t).
Kaq.
Problemi eshte se deri dhe zhanrin e filmit nuk dua ta them (per arsye SPOILER). Por nje gje eshte e sigurt: edhe pse ne dukje filmi ‘argeton’ (efikasiteti i tij mbeshtetet mbi faktin qe informacioni skenaristik i jepet spektatorit me pikatore per ta mbajtur gjithmone ne gjendje ankthi –ne princip nje gje e tille eshte fort e pamoralshme), prap se prap ai shtron jo pak pyetje ne koken e tij, fale satires se dhunshme politike qe propozon (nga ana kinofilike, “Get out” ben martesen e “Guess Who’s Coming to Dinner” (1967) dhe “The Stepford Wives” (1975). Permes nje humori te zi (si boyfriend-i), frike te bardhe (si çika) dhe të qeshure te hidhur (si Amerika…), filmi eshte, in fine, nje radiografi çarmatosese e nje Amerike “qe eshte si shpyrt”
8.0
Trailer :

Fitoi muzika. Ajo e verteta

“Fitoi muzika. Ajo e verteta”
Keshtu u shpreh portugezi 27 vjeçar Salvador Sobral, qe fitoi festivalin europian të kenges. Ishte gati nje mrekulli fitorja e tij. Kenga qe ai kendoi ishte njera nga 3 kenget e vetme të kenduara në gjuhen amtare të konkuruesve. Të gjitha të tjerat në anglisht.
Kenga e tij ishte nje nga dy-tre të vetmet qe ja vlente ta degjoje. Të tjerat ishin tmerre me ulerima, njesoj si ajo e perfaqesueses shqiptare (qe nuk doli as në finale).
Kenga e portugezit eshte vertet nje mrekulli. Po aq sa fitorja e tij
Degjim të kendshem

 

STALKER – 14 Maj ’17
“Muzika nuk eshte fishekezjarre, por ndjenjë”.
Prova eshte kjo performance (pas triumfit të tij) e ketij crooner-i portugez me thekse të mrekullueshme bossanova, tek ja ofron interpretimin e kenges autores se saj, të motres.
“Amar pelos dois”.
Zemra ime dashuron sa për dy
Literalisht !!

….

STALKER – 14 Maj’17

squarepusher:
fitoi por cfare? dmth per cfare duhet te gezohemi?

Qe fitoi nje kompeticion. Të cilet, edhe pse janë perbindesha (dhe jo vetem në muzike: nje kompeticion eshte perbindesh për nga vete natyra e tij) nuk mund ti heqim (suprimojme). Por edhe ti injorojme, nuk fitojme gje (se ja, nuk do kishim mundur të degjonim kete bizhù të vogel). Rreth i mbyllur vicioz ky muhabet

“Split” : horror sarkastik apo…

Sikurse “The Village” mund të shihej si metafore e nje Amerike izolacioniste, po sikur “Split”, filmi i fundit i M. Night Shyamalan të jete (midis te tjerash) metafore e Amerikes aktuale skizofrene? (bashkekzistenca e disa personaliteteve tek i njejti individ).
Po sikur parodia e Jimmy Kimmel të mos jete dhe aq “për të qeshur”?
9.0
*

Ç’ka të përbashkët Jackie Kenedy me Pablo Nerudën? (ose: Portmontoja dhe Poeti)

Keto dite shfaqen ne kinema 2 biopikë (filma biografikë) te realizuar nga i njejtit regjizor: nga kiliani Pablo Larraín. I pari, ”Jackie”, i kushtohet gruas se presidentit amerikan John Kenedy; i dyti, poetit kilian Pablo Neruda.
Më parë, më ishte dhene te shihja dy filma te tij, “Tony Manero” (2008) dhe “No” (2012) per te cilet paskam harruar te shkruaj diçka. (more…)

Jarmusch forever !

“Paterson” – film amerikan me regji te Jim Jarmusch

Heren e fundit qe jemi pjekur me Jim Jarmusch, simbolin e kinemase indipendente amerikane te viteve ‘80-90, ka qene në 2014-n per “No lovers left alive“, ndofta zhgenjimi me i paparashikueshem kinematografik i ketyre viteve te fundit (sepse filmi ishte jo vetem chic dhe snob, por akoma me keq, steril). Per mua qe e konsideroj “Stranger than paradise” nje nga 10 filmat qe kam më per zemer, ever, pritshmeria per filmin e ri te Jarmusch ishte, pas nje zhgenjimi te madh, detyrimisht edhe me e madhe.
*

“Paterson” (qe ishte vjet ne konkurim ne festivalin e filmit ne Kanë te Frances) rrefen veçse nje jave nga jeta e Patersonit. Patersoni eshte shofer autobusi ne qytetin Paterson (ne shtetin amerikan te Nju Xhersit) si dhe Laurës, te dashures se tij. Por edhe te Marvinit, bulldogut te tyre.

Qyteti Paterson, qytet poetesh (vendlindja e William Carlos Williams dhe Allen Ginsberg, kaq do mjaftonte!) sot eshte nje qytet i lene në harrese. Jeta e shoferit ne fjale eshte e rregulluar si me sahat nderkohe qe Laura ka endrra dhe projekte artistike. Patersoni shkruan poezi ne nje bllok shenimesh te cilin e mban me vete kudo e nuk i ndahet.

Kaq eshte historia e filmit i cili, per asnje sekonde te vetme nuk dramatizon (ne sensin, siç dramatizon jeten zakonisht kinematografia, per ta bere ate “te gjallë”, siç thuhet rendom). Ditet e Patersonit perseriten ‘banalisht’ njera pas tjetres, por as realizmi (ah i famshmi realizem!) megjithate nuk duket gjekundi. Shkurt: as dramatizem, as realizem. Po çfare??
*
I frymezuar teresisht nga poemat e William Carlos Williams, Jarmusch nenshkruan nje nga adaptimet e rralla kinematografike nje te vepre letrare te rendesishme poetike. Biles me thene te drejten, tani qe po mendohem, une nuk njoh ndonje tjeter film qe transpozon (adopton) me aq intestitet poezinë ne imazh. Ndofta kjo vjen sepse modestia e mjeteve qe perdor regjizori (poezite shfaqen ne ekran, te mbivendosura mbi imazhet qe shohim, gjithe duke qene te recituara nga aktori) eshte ne funksion te preokupimeve te poetit: asnje opinion paraprak nuk mund te kushtezoje aktin krijues te tij (akt qe nuk eshte vetem krijues por edhe menyre jetese per te krijuar). ”Paterson” eshte i vetmi film qe te kem pare deri tani ku poezia nuk shfaqet si konsekuence apo shkak i nje refuzimi apo revolte: raportet llogjike nuk ekzistojne më, jeta eshte shume here më komplekse e misterioze se kaq, shume më komplekse dhe misterioze se thjesht nje skenar (nje intrigë). Poetikja nuk shpjegohet. Poetikja eshte.
*
Figura stilistike e filmit eshte pleonazma. Patersoni jeton ne qytetin Paterson; aktori Adam Driver interpreton rolin e nje ‘bus driver‘-i; ngjarjet e filmit zhvillohen nga e hena në të henen tjeter. Që ne fillim te filmit, poezite perseriten, formohen ngadale e ngadale, pergjate pushimit te punes se Patersonit, duke i rifilluar nga e para por edhe duke i lene te pambaruara. Permes pleonazmes si figure stilistike, Jarmusch arrin te krijoje idene e qendreses: qendrese e nje qenieje njerezore qe “jeton jeten e tij” (”Vivre sa vie“, reference e nje tjeter filmi te shkelqyer pleonazmik). Pa revolte apo refuzim. Thjesht qendresë.
Gjithe rreziku mund te ishte qe filmi te kthehej ne nje ‘carpe diem’. Fare! Ditet ngjasojne si dy pika uji me njera-tjetren. Dashuria, ndjenja sentimentale, eshte e pacenueshme (biles filmi mund te shihet edhe si nje celebration i ndjenjes se dashurise: vargu i fundit i njeres prej poemave eshte “nëse ti zemra(e dashura) ime më braktis/ une do shkul zemren time dhe kurre më nuk do e rivë në vendin e saj”). Biles skena e parafundit (duhet parë filmi) krijon pershtypjen e rreme se pikerisht kemi te bejme me nje ‘carpe diem’. Jo! Skena e fundit fare e anulon atë. Aty mbaron dhe filmi.
Cut! (regjizoret e mire jane ata qe dine ku presin nje skenë; e akoma më teper, fundin!).
FUND
*
Brilant ”Paterson”!
Poetik si vete poezia e William Carlos Williams.
Brilant si vete poetika kinematografike e Jim Jarmusch.
(Ndersa une, edhe pse gjithmone do vazhdoj ta konsideroj “Stranger than paradise” si nje nga 10 filmat e mi më te dashur te te gjitha kohrave, nuk mund ta mohoj se “Paterson” eshte ndofta filmi më i madh i regjizorit).
Than you Mr. Jarmusch!
10!

trailer: 

“Lol lol Land” apo “L.A. Land” ?

“La la Land” – film amerikan me regji te Damien Chazelle

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2017/01/29/lol-lol-land-apo-la-land/

KUNDER :
(ose: “Lol lol land”)

Filmi eshte kollajshmerisht i kritikueshem keshtu qe fare mire mund te titullohej “Lol lol land”: ai eshte
gati-gati nje shakà kinematografike.
Kjo vjen kryesisht prej faktit se atij i mungon dukshem konsistenca, por jo ne sensin e skenarit apo
dramaturgjise por mbi te gjitha ne sensin e tensionit kinematografik, te imazhit.
Konkretisht : per kete do mjaftonte te merrnim si shembull skenen-çeles (climax) te tij: ate kur dy
heronjt e filmit shkojne tek Observatori astronomik dhe fluturojne ne qiell. Ideja eshte shume e bukur.
Ok deri ketu. Po ç’ben regjizori me ate ide ? Asgje. Dy heronjt e filmit zbresin zdruq-zruq nga qielli
dhe kaq. Skena, in fine, nuk eshte veçse nje tullumbace e çfryre (dhe pikerisht, ne ate moment, une
dola zdruq-zdruq nga kinemaja, per me teper qe jasht saj bente nje kohe e shkelqyer!).
*
PRO :
(ose: “L.A. Los Angeles Land”)

E megjithate, filmi (gjysma e tij qe pashë) ka nje far’ sharmi. Se pari, kjo vjen nga fakti qe Hollywoodi,
keto vitet e fundit, po na zhgenjen ne kulm nderkohe qe ky film, ka nje far’ deshire per te na nxitur per
te besuar tek Endrra Hollywoodiane. Regjizori, i cili me siguri qe e di qe, ne fillim, Hollywoodi quhej
Hollywoodland, e vendos qytetin e endrrave (Los Angeles) ne qender te filmit. Dhe aq me mire!
Keshtu qe, ne nje far’ menyre, filmi mund te shihet si homazh per Los Angeles, per L.A, per “City of
Stars”!
Nga ana tjeter, filmi nuk eshte agresiv, pra qe te sjell zorret ne fyt sic ti sillte “Whiplash”, filmi
pararendes i ketij regjizori 30 vjeçar. “La la Land” eshte film teresisht inofensif, ne sensin pozitiv te
fjales, dhe aq me mire (PRO).
Problemi eshte se i mungon konsistenca (KUNDER)
6.0

trailer:  https://www.youtube.com/watch?v=lu4RHvouJH8

Marshalla Hollywoodi

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2017/01/24/arrival/
Eshte gje aq e rralle qe nje prodhim i formatuar hollywoodian te dale sadopak nga shinat e kodeve dhe kanoneve (ose edhe më troç: nga rregullat e Kanunit te Hollywoodit) saqe kemi tendencen te therrasim “fitore!” kur ndodh kjo gje. Nje rast i tille eshte filmi ”Arrival” (130 meleon $ buxheti!) i cili, per te qene te sinqerte, del jo pak nga ’shinat’. Dhe aq me mire per spektatorin.

 

 


 


Links:

“Fai bei sogni” – Film italian me regji te Marco Bellocchio

Tre pershtypje te nderlidhura me njera-tjetren (concomitant) pas shikimit te filmit me te fundit te Marco Bellocchio-s (i cili, bashke me Nanni Moretti-n, eshte nje nga dy-tre regjizoret e mi te preferuar aktualë italianë) :

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2017/01/20/fai-bei-sogni-bfilm-italian-me-regji-temarco-bellocchio


 

 

Best movies for 2016

http://filmjournal.thedigitalfix.com/autori/2016/12/29/best-movies-for-2016

Sipas traditës së fund-vitit, voilà top-10 imi (subjektiv, sigurisht!) për vitin kinematografik 2016.
1. “Toni Erdmann” – regjia Maren Ade (Gjermani)
2. “Kaili Blues ” – regjia Bi Gan (Kinë)
3. “Kulla e kontrollit te trafikut ajror” – regjia Eric Judor (France)
4. “Sully” – regjia Clint Eastwood (USA)
5. “Gjykata” – regjia Chaitanya Tamhane (Indi)
6. “Aquarius” – regjia Kleber Mendoça Filho (Brazil)
7. “Homeland: Irak year zero” – regjia Abbas Fahdel (Irak)
8. “ Thésari” – regjia Corneliu Porumboiu (Rumani)
9. “Train to Busan” – regjia Yeon Sang-ho (Korea e Jugut)
10. “Big father, small father and other stories” – regjia Phan Dang Di (Vietnam) undefined

undefined  

Links: