“Learning to love yourself / Is the greatest love of all”

Image result for toni erdmann

“Toni Erdmann” – film gjerman me regji te Maren Ade


 

Historia:
Ish-profesor muzike, gjermani 60 vjeçar Winfried ka nje vajze, Ines, e cila punon per nje kabinet auditimi ne Bukuresht, me mision keshillimin e bosëve te nderrmarrjeve dhe firmave rumune ne efikasitetin e tyre. Dmth në shkurtimin e vendeve te punes: me shpejtesi, qetesi dhe dashuri. Ines eshte nje workaholic-e e vertete; sa per jeten e saj sentimentale, no comment: nje katastrofe.

Nje dite, Winfried vendos te shkoje ne Bukuresht, pa e paralajmeruar Ines. Kjo e fundit e pret shume ftohte te jatin. Winfried vendos te kthehet ne Gjermani ne krye te pak diteve te qendrimit te tij tek e bija. Në fakt, ai ben te kunderten: qendron ne Bukuresht dhe, pak dite më vone, rishfaqet tek e bija, por kesaj rradhe si Toni Erdmann: paruke qesharake mbi koke, dhembe fallco po aq qesharake, Winfried/Toni hiqet sikur eshte coach dhe arrin te depertoje tek rrethi i kolegeve te punes te se bijes. E zene mat, Ines detyrohet te luaje lojen. Pak e nga pak, te dy fillojne ti afrohet njeri-tjetrit rreth pyetjes: ç’eshte lumturia?

Ketu fillon (te luhet) dhe filmi. I verteti.

*

Gjatesia (gati 3 ore!), dendesia narrative, bizarreria e ritmit etj etj e bejne filmin vertet ‘te veçante’, per me teper që, ne pamje te parë, filmi permbys pothuaj male per te pjellë… diçka fare-fare ‘te vogel’ (ne dukje).
Por qe nga ky moment, edhe spektatori fillon te dyshoje. Dhe te dyshosh eshte alfa e shikimit (atij kinematografik, kuptohet) : ”Toni Erdmann” nuk ofron zgjidhje, por shtron pyetje (ngré dyshime).

Filmi ne dukje eshte komedi, por ne fakt, nuk eshte absolutisht aspak i tille. I nje melankolie te pamatë, biles biles tragjik (filmi, ne te vertete, eshte rrefimi i jetes se Ines por si gjithmone me tragjedite, humori rreshket si ngjale duke krijuar pershtypjen e nje anomalie (tek Shekspiri, psh). Dhe jo vetem humori, por dhe muzika. Filmi nuk ka asnje note muzikore e megjithate, ashtu sikurse regjizori amerikan Harmony Korine perdor nje kenge ”banale” te Britney Spears tek i mrrekullueshmi ”Spring breakers”, edhe gjermania Maren Ade perdor ate te nje tjeter kengetareje (nuk po e them cilen) per te ‘perthyer’ filmin e saj (ne fakt, per te ‘perthyer’ Ines).

*

U be kohe qe nje film nuk më ndiqte nga pas, per dite te tera. Maren Ade, regjizore e re, nuk paragjykon as edhe nje personazh te vetem! Te gjithe te filmuar me te njejten distance, me te njejten empati. Pa folur pastaj per rumunët, te cilet regjizorja gjermane i filmon me nje vertetesi çarmatosese.

Në fakt, Maren Ade veçse vezhgon (me kameren e saj, kuptohet) ; spektatori pastaj bën “filmin” e tij (i cili per mendimin tim, eshte jo pak i keqkuptuar: nje pjese e mire e spektatoreve ne salle zgerdhiheshin vetem me “skeçet” e Winfried/Tonit, ndersa nje pjese e kritikes vazhdon te insistoje  me virtuozitetin e regjizores (drejtimin e aktoreve, skenarin… etj etj). Ne te vertete, “Toni Erdmann” i ka vlerat gjetiu, i ka tek menyra se si ndertohet pikerisht nepermjet hapsires midis shikimeve: shikimit te dashur por plot dyshime te nje babai per vajzen e tij te vetme, atij te nje biznesmeneje (Ines-it) nga maja e nje hoteli lluksoz, shikimit perbuzes te kolegeve te saj per Tonin etj etj.

Shkurt: film i madh per intimen (ne dukje, film mbi raportet babë/bijë por ne fakt, film mbi dramen e njeriut te shek XXI), por dhe film i madh politik. Psh: eshte e hatashme se si, permes veçse nje plani te vetem filmik (shikimi qe hedh Ines mbi Bukureshtin, nga dritarja e hotelit te saj 5 yjesh) mjafton per te na dhene nje idé perfekte mbi Rumanine e sotme post-komuniste.

*

Maren Ade eshte gjermane. Gjerman ka qene dhe poeti Hölderlin, autori i “The Ister”. Nje tjeter gjerman, Heidegger, pa dyshim filozofi me i madh i shekullit qe shkoi, duke shkruar mbi poetin ne fjale rishtroi pyetjen nese njeriu i sotem “ende arrin ta banoje Token poetikisht“. 
Regjizorja e “Toni Erdmann” duket se rishtron perseri te njejten pyetje, kesaj rradhe permes humorit loufoque.
Gjithe duke evituar te ofroje zgjidhje (qe perben dhe forcen kryesore e filmit).

Meisterwerk !

10 !

 

trailer: https://www.youtube.com/watch?v=MF4i7qyUysA

 

(vijon ne faqen 2)

Advertisements

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s