“War Horse” – film amerikan me regji te Steven Spielberg

Image result for steven spielberg war horse

Eshte nje film i vjeter shqiptar qe e dua fort (”Malet me blerim mbuluar” i Dhimiter Anagnostit) i cili, pasi fillon mire e bukur, krejt papritur andej nga minuta e 15-te, sa here e kam pare me ka krijuar pershtypjen te mi prese krejt krahët (ne fakt, më pret magjinë e filmit): ne nje moment, skuadra partizane ndeshet me nje ushtar italian te kapur rob, i cili, jo vetem qe faktin qe nuk kupton gjuhen shqipe e thote ne shqip, por partizan Peliçeli (si italian qe eshte !) komunikon me të ne shqip, per tua perkthyer më pas partizanëve te tjere po ashtu në… shqip!

Ok, kuptohet se nje gje te tille, i gjori Dhimiter Anagnosti ishte i detyruar ta bente per arsye ideologjike : ne nje film shqiptar te realizmit socialist, nuk lejohej te flitej ne gjuhe te huaj ! (ne italisht, ne rastin konkret). Por per fat te mire, skena nuk zgjat shume, dhe ‘incidenti’ i italianit “shqiptaro-shqiptar”, perveçse me ben te qesh per pak minuta, nuk ma prish definitivisht magjine e “Maleve me blerim mbuluar” (magji e cila me siguri ka lidhje me faktin se eshte nje fare road-movie, ose me sakte ‘barrelë-movie’, pra rrugëtim).

Mu kujtua “incidenti” me filmin e Lilo Labes sepse pikerisht tek “War Horse”, filmi i fundit i Spielbergut, andej nga çereku i filmit (deri ne ate moment ngjarjet zhvillohen ne Skoci – pra personazhet flasin ne anglisht), historia zhvendoset ne Francen e pushtuar nga gjermanët (jemi gjate Luftes se Pare boterore) dhe çuditerisht, ushtarët gjermane flasin… anglisht ! Biles me pak theks gjerman !! Akoma më i “lezeçem” behet filmi pak me vone : edhe fshataret francezë flasin me njeri-tjetrin po ashtu anglisht, por kesaj rradhe me theks… francez !

Ok, kuptohet se nje gje te tille, Steven Spielbergu eshte i detyruar ta beje per arsye komerciale : nje film hollywoodian ku flitet ne gjuhe te huaj (nje gjuhe tjeter, perveç anglishtes) nuk eshte rentabël.

Per ti rene shkurt : qofte per arsye ideologjike (Anagnosti), qofte per arsye komerciale (Spielbergu), rezultati eshte i njejte : ja qe paska, per fat te keq, diçka me te rendesishme se vete kinematografia, se sa vete arti. Nganjehere ajo ‘gjeja’ e rendesise absolute quhet parti (kinostudio “shqiperia e re”), nganjehere quhet parà (Hollywoodi). Por e perseris: rezultati na qenka i njejte ! Prova eshte sa Lilo Labja, aq edhe “War Horse” i Spielberg-ut.

Por per t’ju kthyer ketij te fundit, per fat te mire ngjarjet ne film marrin nje udhe te tille ku personazhet anglofonë (skocezët) rikthehen ne plan te pare, edhe pse, per te qene te sinqerte, ushtarët gjermanë vazhdojne here pas here te komunikojne rendshem ne anglisht-me-theks-gjerman ! (gallata më e madhe eshte se ne nje moment, ata numerojne ne gjermanisht, “eins, zwei, drei… ” por pastaj menjehere vazhdojne te flasin ne anglisht me njeri-tjetrin !!). Por siç e kam thene dhe nje here tjeter ketu, nje anakronizem i tille ka vite qe pranohet ne kinema, keshtu qe ndofta nganjehere “duhet mbyllur nje sy” per ndonje gje, qe te mund te shikosh me syrin tjeter disa gjera te tjera te bukura e interesante. Fundja kjo eshte tipike ne filmat e Spielbergut i cili kur trajton tema imagjinare (”E.T.” , “A.I Artificial Intelligance”, “War of the Worlds”) shkelqen dhe, perfundimisht, ata jane vertet filmat e mire te tij, biles shume te mire ! Ndersa ne filmat me teme historike, Spielberg shpalos nje naivitet qe te le pa fjale (nje naivitet qe kap kufijte e te pamoralshmes : per shembull tek “Lista e Schindlerit”, qe te hysh ne film, duhet detyrimisht te indentifikohesh me heroin kryesor, dmth me nje nazist te mirë, por qe gjithsesi, nazist eshte mo !!). E them kete sepse gjithmone i kam pare filmat e tij te ndare : ne njerin grup, futen ato filma ku interesi komercial dhe sfida teknike jane me te rendesishme sesa frymezimi artistik, dhe ne grupin tjeter, ata (te paket ne numer) ku kjo e dyta trimufon mbi te parin. Tek grupi i pare futen shumica e filmave te tij, ku dinosaurët, peshkaqenet apo arkeologjia glamour kthehet ne merkantilizem kitsch dhe ne argetim banal; tek i dyti, jane po ata filma me tematike imagjinare, por qe ne thelb, jane tragjikë, dhe pikerisht ne to, Spielbergu thote disa gjera interesante e autentike.

Po “War Horse”, ku do te futej ?
Pikerisht, ky film sikur e prish disi keto ’sistemim’ ne dy grupe ! Pa dyshim, se pari duhet pranuar se filmi eshte naiv (dhe naiv, nuk duhet pare domosdoshmerisht si difekt !). Fundja, siç thosha dhe me lart, ky do te ishte dhe tipari kryesor i regjizorit ne fjale, naiviteti (ashtu sikurse modestia do te ishte tipari kryesor i Clint Eastwod-it). Po nga i vjen ky naivitet Spielbergut ? Me siguri nga nje fare adoleshence, gati-gati femijerie (por jo teresisht te pafajshme) te tij. Tek shkrimtaret amerikane, mund te krahasohej me Salinger-in. Megjithate, filmi ka dhe disa gjera qe e fqinjezojne me ata te miret e tij, pra me imagjinarët. Ndofta dhe vete kali i tij, me teper se kal lufte, të lë me se tepermi shijen e nje kali imagjinar,  pra në mos fantastiko-shkencor, fantastik po e po !

Ose ndofta duhet pare e gjitha kjo si nje forme paralajmerimi i dy filmave te ardhshem te tij, te dy fort intrigues : “Lincoln” dhe “Robopocalypse” !
Te shohim se ku do te mberrijë Spielberg…

nota : 7.2

trailer i filmit :
YouTube – War Horse – Official Trailer [HD]

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s